NOWY TARG. Światowa Organizacja Zdrowia szacuje, że żywność uznawana z niebezpieczną jest przyczyną zgonów nawet 2 milionów ludzi rocznie. Czynniki ryzyka związane z żywnością to drobnoustroje chorobotwórcze (wirusy i bakterie), także substancje chemiczne. Mogą one być odpowiedzialne w sumie za ok. 200 różnych schorzeń – od biegunek po nowotwory.
Przenoszone drogą pokarmową choroby to niejednokrotnie przyczyn długotrwałej niepełnosprawności, a nawet śmierci. Patogeny występujące w żywności powodują silną biegunkę lub wyniszczające infekcje, z zapaleniem opon mózgowych włącznie.
Niosącą te zagrożenia żywnością są przede wszystkim niedopieczone i niedogotowane produkty spożywcze pochodzenia zwierzęcego, owoce i warzywa zanieczyszczone odchodami lub substancjami chemicznymi oraz surowe małże zawierające toksyny morskie.
Dlatego tak ważną sprawą jest bezpieczeństwo żywności. Problem w tym, że walka o nie kończy się – ze względu na wciąż nowe zagrożenia, jak uodparnianie się części drobnoustrojów na antybiotyki czy pojawianie się nowych, nieznanych dotąd patogenów. Stąd absolutna konieczność kontrolowania żywności na każdym etapie jej produkcji – „od farmy do stołu”.
Powyższym problemom poświęcona była konferencja w nowotarskiej Stacji Sanepid, zapowiadająca event związany z Dniem Zdrowia, a promujący zdrową żywność i zasady zdrowego odżywiania.
Na konferencji prezentowane były natomiast materiały, które zjadaczom chleba (i innych produktów) pomogą w rozpoznać zagrożenia i zapobiegać przykrym skutkom kontaktu z niebezpieczną żywnością. Edukacyjne ulotki będą kolportowane podczas eventu, by uświadomić ludziom, że żywność może być zakażona na każdym etapie: produkcji, przetwarzania i przechowywania.
Warto też znać objawy najczęstszych i groźnych chorób wywoływanych przez bakterie, wirusy, pleśnie, grzyby, pestycydy, nawozy i alergeny. Taki materiał przygotował Sanepid i jest on przydatny nie tylko w zakładach zbiorowego żywienia, ale i w każdym gospodarstwie domowym.
Powinien też każdy znać i stosować „Pięć kroków do bezpiecznej żywności” według WHO – niby oczywiste, ale przypomnijmy:
1.Utrzymuj czystość
myj ręce przed kontaktem z żywnością i podczas jej przygotowywania
myj ręce po wyjściu z toalety
myj i odkażaj wszystkie powierzchnie i sprzęty wykorzystywane podczas przygotowywania żywności
chroń kuchnię i żywność przed owadami i innymi zwierzętami
Dlaczego?
Większość mikroorganizmów bytujących wokół nas nie wywołuje chorób. Jednakże część z nich, znajdująca się w płynach, wodzie, na ciele zwierząt i ludzi może być niebezpieczna i może stać się przyczyną choroby. Są one przenoszone na rękach, ubraniach i sprzęcie, np. deskach do krojenia. Nawet niewielki kontakt z nimi może spowodować przeniesienie ich na żywność i doprowadzić do wystąpienia zakażeń pokarmowych.
2. Oddzielaj żywność surową od ugotowanej
oddzielaj surowe mięso, drób, owoce morza od innej żywności,
do przygotowywania surowej żywności używaj oddzielnego sprzętu i przedmiotów, np. noży i desek do krojenia
magazynuj żywność w oddzielnych pojemnikach, tak aby nie dopuścić
do kontaktu między żywnością surową z już ugotowaną
Dlaczego?
Surowa żywność, przede wszystkim mięso, drób, owoce morza (i odpady pochodzące z tych produktów) mogą zawierać niebezpieczne mikroorganizmy. Zawsze istnieje niebezpieczeństwo przeniesienia drobnoustrojów na inną żywność podczas jej przygotowywania i magazynowania.
3. Gotuj dokładnie
gotuj dokładnie, przede wszystkim mięso, drób, jaja i owoce morza
żywność taką jak np. zupy doprowadzaj do wrzenia tak, aby zyskać pewność, że osiągnęła ona temperaturę 70°C. Co do mięsa i drobiu, musisz mieć pewność, że soki z wnętrza tych produktów są czyste – nie różowe.
odgrzewaną żywność przed spożyciem również odgrzej do temperatury powyżej 70° C.
Dlaczego?
Właściwa obróbka termiczna żywności prowadzi do zabicia prawie wszystkich niebezpiecznych mikroorganizmów. Badania pokazują, że podgrzanie żywności do temperatury 70°C, pomaga w zapewnieniu bezpieczeństwa konsumentów. Szczególną uwagę zwróć na mięso mielone, duże partie mięsa i cały drób.
4. Utrzymuj żywność w odpowiedniej temperaturze (Strefa niebezpieczna to 5°C – 60°C)
nie pozostawiaj ugotowanej żywności w temperaturze pokojowej przez okres dłuższy niż dwie godziny,
wszystkie gotowane i łatwo psujące się produkty przechowuj w lodówce (najlepiej w temperaturze poniżej 5°C)
utrzymuj wysoką temperaturę (ponad 60°C) gotowanych potraw tuż przed podaniem
nie przechowuj żywności zbyt długo, nawet jeśli przechowujesz ją w lodówce
nie rozmrażaj zamrożonej żywności w temperaturze pokojowej (zanurz produkt w ciepłej wodzie lub użyj urządzeń grzejnych)
Dlaczego?
Mikroorganizmy mogą namnażać się bardzo szybko jeśli żywność przetrzymywana jest w temperaturze pokojowej. Podczas przechowywania żywności w temperaturze poniżej 5°C lub powyżej 60°C, wzrost mikroorganizmów jest wolniejszy lub nawet powstrzymany. Pamiętaj jednak, że niektóre niebezpieczne mikroorganizmy namnażają się w temperaturze poniżej 5° C.
5.Używaj bezpiecznej wody i żywności
używaj bezpiecznej wody lub poddaj ją takim działaniom, aby stała się ona bezpieczna do spożycia wybieraj tylko świeżą i zdrową żywność
wybieraj żywność, która została przygotowana tak, aby była bezpieczna, np. pasteryzowane mleko
myj owoce i warzywa, szczególnie jeśli jesz je na surowo
nie jedz żywności, która utraciła już datę przydatności do spożycia
Dlaczego?
Surowe produkty, w tym woda i lód mogą być zanieczyszczone niebezpiecznymi mikroorganizmami i substancjami chemicznymi. Toksyczne substancje mogą powstawać w uszkodzonej lub spleśniałej żywności. Uważnie wybieraj surowe produkty i stosuj proste metody (tj. mycie i obieranie), które mogą obniżyć ryzyko zakażenia i zachorowania.
Fot. Anna Szopińska
