CZARNY DUNAJEC. Gimnazjaliści z Czarnego Dunajca upamiętnili dziedzictwo żydowskie w swojej miejscowości. Tym samym czarnodunajeckie Gimnazjum zyskało tytuł SZKOŁY DIALOGU.
Rzecz polegała na poprowadzeniu wycieczki po miejscach związanych z żydowską przeszłością miejscowości, zorganizowaną w ramach projektu „Szkoła Dialogu” – programu edukacyjnego fundacji Forum Dialogu Między Narodami objętego honorowym patronatem Ministra Edukacji Narodowej.
Szkoła Dialogu to program realizowany od 2008 roku, którego celem jest poszerzanie wiedzy uczniów na temat wielowiekowej obecności Żydów w Polsce oraz ich wkładu w rozwój społeczny, kulturalny i gospodarczy naszego kraju. Oparty jest on na przekonaniu, że wiedza, zrozumienie i dialog to klucz do przełamywania barier. Uczestniczące w projekcie szkoły otrzymują tytuł SZKOŁY DIALOGU.
Podczas czterech warsztatów uczniowie poznali szereg zagadnień związanych z kulturą i tradycją żydowską, a efekty tych spotkań zaprezentowali prowadząc samodzielnie przygotowaną wycieczkę dla wybranej grupy mieszkańców, upamiętniającą przedwojenną historię ludności żydowskiej z Czarnego Dunajca.
Pierwsze wzmianki o Żydach w Czarnym Dunajcu pojawiają się w drugiej połowie XIX wieku. W tym czasie działały tu dwa domy modlitwy, łaźnia, kilka chederów oraz cmentarz. W okresie międzywojennym populacja czarnodunajskich Żydów sięgała ok. 14 procent wszystkich mieszkańców, a ich wpływ na życie miasta był bardzo znaczący – 8 obywateli pochodzenia żydowskiego wchodziło w skład rady gminy. W latach 20-tych XX w. w miasteczku mieszkało kilku żydowskich adwokatów, najliczniejszą grupę stanowili jednak drobni rzemieślnicy (krawcy, szewcy, piekarze, rzeźnicy), przedsiębiorcy, handlarze i szynkarze. Najwięcej dochodów przynosił pobliski tartak, należący do Landaua z Krakowa i zatrudniający ok. 200 pracowników. W latach okupacji hitlerowskiej mieszkańcy Czarnego Dunajca doświadczyli wielu aktów terroru. Systematycznie wywożono Żydów do getta utworzonego w maju 1941 r. w Nowym Targu. Wszyscy oni zginęli później w obozie zagłady w Bełżcu. W Czarnym Dunajcu we wrześniu 1942 r. założono obóz pracy przymusowej. Okupację przeżyli tylko nieliczni Żydzi, którzy wkrótce po wojnie wyemigrowali z Polski, głównie do Izraela.
W Czarnym Dunajcu pozostało niewiele materialnych śladów po społeczności żydowskiej. Jednym z nich jest cmentarz żydowski, który znalazł się na trasie spaceru przygotowanego przez uczniów. Jest tu również synagoga, która została wzniesiona w połowie XIX wieku. W czasie wojny pełniła funkcję magazynu, a obecnie jest składem budowlanym.
Sprawozdanie z przygotowanej przez uczniów wycieczki weźmie udział w konkursie, którego zwycięzcy zostaną ogłoszeni na przełomie grudnia i stycznia 2013/2014 r., podczas uroczystej Gali Szkoły Dialogu.
