LIPNICA WIELKA. Dziś mija 9 roczn
ica śmierci dra Emila Kowalczyka (1941-2005), wybitnego i zasłużonego syna Orawskiej Ziemi, wielkiego regionalisty i patrioty. Człowieka kochającego ludzi i kulturę.
dr Emil Kowalczyk był znanym regionalistą, animatorem szeroko rozumianej kultury, wielkim społecznikiem, wybitnym poetą, autorem licznych publikacji oraz człowiekiem wielkiego serca, nade wszystko kochającym swą rodzinną Orawę. Tuż po jego śmierci ks. Władysław Pilarczyk, prezes honorowy Towarzystwa Przyjaciół Orawy mówił mi, że: „Jego odejście to wielka strata dla Lipnicy Wielkiej i Orawy, ale i też dla całej kultury podhalańskiej.
– Nie zmarnował życia. Pozostawił po sobie tyle dobrego, że tym dobrem będziemy jeszcze długo żyli. On jest pośród nas, między nami – miejmy taką świadomość. To jest jego ostatni tomik, ale słowo przesłanie pozostanie – w posłowiu pośmiertnie wydanego tomiku pt. „Mos ty serce orawskie” poezji dr Emila Kowalczyka napisał Ryszard M. Remiszewski.
Dr Emil Kowalczyk urodził się 17 grudnia 1941 roku w Lipnicy Wielkiej w rodzinie o bogatych tradycjach regionalnych, przywiązanej do rodzimej kultury. Ojciec dr Emila był członkiem znanego zespołu okresu międzywojennego im. Emila Miki, orkiestry dętej oraz teatru ludowego. Mały Emil szkołę podstawową ukończył w rodzinnej wsi, tuż potem wyjechał do Krakowa. Uczęszczał tam do znanego gimnazjum na Oleandrach, był uczniem Mariana Gotkiewicza. Już wówczas ujawniło się jego zamiłowanie do literatury i kultury. Naukę kontynuował w Wyższej Szkole Pedagogicznej w Krakowie, gdzie ukończył filologię polską, pisząc pracę magisterską pt.: „Proza narracyjna Stanisława Grochowiaka”. W 1981 roku obronił pracę doktorską: „Środowiskowe funkcje literatury regionalnej na przykładzie polskiej Orawy” i uzyskał tytuł doktora nauk humanistycznych.
Pomimo, że świetnie radził sobie w „wielkim świecie”, postanowił powrócić na Orawę. Od 1964 roku aż do emerytury pełnił funkcję dyrektora w Szkole Podstawowej nr 4 w Lipnicy Wielkiej, która to po jego śmierci nosi jego imię, natomiast w latach 1995 – 1996, był dyrektorem Liceum Technicznego w Lipnicy Wielkiej. Kierował też dziecięcym zespołem „Orawianie” im. Heródka, odnoszącym sukcesy w Polsce i za granicą, gdzie był wielokrotnie wyróżniany. Objechał z nim prawie całą Europę. Brał także czynny udział w życiu samorządowym. Od 1991 roku był przewodniczącym Rady Gminy, starającym się zawsze łagodzić wszelkie konflikty i spoglądającym z troską na sprawy wszystkich mieszkańców.
Dr Emil pełnił wiele funkcji: był członkiem Rady Naukowej Babiogórskiego Parku Narodowego i Związku Podhalan, a także rady społecznej Muzeum Etnograficznego w Zubrzycy Górnej, przewodniczącym komisji kultury związku „Euroregion – Tatry”. Działał też aktywnie w wielu stowarzyszeniach i organizacjach. Był jurorem wielu konkursów m. in. Przeglądu Młodych Recytatorów i Gawędziarzy im. Andrzeja Skupnia Florka w Białym Dunajcu, Góralskich nucicek w Poroninie oraz Konkursu Poezji Religijnej w Ludźmierzu.
Pisał wiele. Artykuły na temat kultury i historii Orawy, poezje a te także religijne, gawędy i inscenizacje. Był autorem scenariuszy radiowych i filmowych nagrywanych w TVP np. „Nuty moje nuty”, „Kany tyn cas”, czy „Kolędnicy z Lipnicy”. Publikował w regionalnej prasie. – Trzymał nad nami pieczę, był dla nas ojcem i niedoścignionym wzorem – mówiła mi wówczas Grażyna Karlak, nauczycielka, dziennikarka i współtwórczymi miesięcznika „Moja Orawa”.
Ukazało się kilka autorskich tomików jego poezji m. in.: „Napij się orawskiego ciepła” w 1991 roku i „Dookoła smreków paciorki” w 1994 roku. Natomiast wiersz jego autorstwa pt.: „Cy bacycie Święty Ojce” śpiewa Andrzej Dziubek z zespołu De Press.
Za swoją długoletnią pracę zawodową i społeczną otrzymał on wiele prestiżowych wyróżnień i nagród oraz odznaczeń resortowych i państwowych m. in.: Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski, Złoty Krzyż Zasługi i Medal KEN, Medal im. Heródka, Laur Babiogórski.
