Obchody 25-lecia wyborów 1989 r. – pod patronatem naszej gazety internetowej PODHALE REGION
NOWY TARG. 25-lecie pierwszych wyborów wolnych – choć tylko w 35 procentach – bardzo ambitnym, dwugodzinnym programem uczciła młodzież II Liceum Ogólnokształcącego im. Św. Jadwigi Królowej. Prezentacje, opowieści i występy były jednak tylko nikłą częścią dużego, wielowątkowego i niezwykle pracochłonnego projektu, który wieńczyły.
Projekt pod hasłem „1989 fundament współczesności” od początku grudnia ubr. do kwietnia 2014 angażował bezpośrednio 10 klas: 1a, 1d, 1h, 2b, 2c, 2e, 2g, 2b, 3d i 3g, a pośrednio – całą szkołę z 600 uczniami.
Była to kilkumiesięczna, rozszerzona i pogłębiona lekcja historii, pozwalająca młodym utwierdzić się w przekonaniu, że „rok 1989 nie byłby możliwy, gdyby nie wydarzenia czerwca 1956, marca 1968, grudnia 1970, czerwca 1976 i oczywiście sierpnia 1980 r.”.
Uczestnicy projektu przeprowadzili 160 wywiadów ze swoimi najbliższymi na temat historii powojennej Polski, z uwzględnieniem roku 1989. Zostały one opublikowane na stronie internetowej projektu, a ich objętość w druku sięgnęłaby 500 stronic. Te rozmowy o historii najnowszej nie tylko umocniły międzypokoleniową wieź, ale i propagowały w środowisku działania młodzieży.
Chwycili też uczniowie za kamerę, wykonując 10 etiud filmowych, siedli za komputerami, by sporządzić 127 prezentacji multimedialnych. Powstała galeria internetowa pt. „Miejsca narodzin wolności w 1989 r.”. Ta produkcja miała być „wehikułem czasu pozwalającym przenieść się w przeszłość”.
„Koncert piosenki o wolności”, który przygotowali, na długo zapadnie w pamięć tym, którzy go słyszeli. Niektóre utwory wykonywane podczas koncertu: „Biały krzyż”, „Jak wartownik, co winnicy strzeże”, „Jaki jesteś mój kraju”, „Wolność”, „Wolni”, „Mury” „Miejcie nadzieję” – mogli (z towarzyszeniem instrumentalnego zespołu) usłyszeć także uczestnicy obchodów „25-lecia polskiej wolności”.
Na zebranych relacjach bazowała przygotowana przez nich Konferencja historyczna pt. „Dawne chwile, choć tak bliskie. Trudna rzeczywistość 1945-1989″. Była to okazja do analizy źródeł mówionych, czyli zebranych relacji, także do wejścia w rzeczywistość PRL-u „trudniejszą do wyobrażenia niż wojna”.
Piętnaście warsztatowych spotkań pod hasłem „Przeżyj to sam – przełom 1989 r.” służyło z kolei odtworzeniu i doświadczeniu emocji towarzyszących ludziom w przełomowym okresie oddawania władzy przez jedną stronę i przejmowania jej przez drugą.
Inscenizacje wydarzeń mających miejsce w Nowym Targu w latach 1980-1981, były teatralnymi próbami, które pozwoliły uczniom wejść w role ludzi „Solidarności. Tych inscenizacji było w sumie 11.
Międzynarodowego wymiaru nabrało ich przedsięwzięcie dzięki dwóm projektom interdyscyplinarnym, realizowanym w językach angielskim i niemieckim: „1989 fundament współczesności – The basis of the present – Das Fundament zur Gegenwärtigkeit”. Projekt anglojęzyczny polegał na spotkaniu warsztatowym dla goszczących w szkole wolontariuszy z Chin, Brazylii i Gruzji. Poznawali oni znaczenie porozumień sierpniowych i przemian 1989 r. Część niemieckojęzyczna pozwoliła poznać historię podzielonych po II wojnie światowej Niemiec, dzieje muru berlińskiego, czyli symbol podziału ówczesnego świata i ludzi którzy przypłacili śmiercią próbę przejścia na drugą stronę.
Młodzież rozszyfrowywała „kod genetyczny III RP” (to nowatorskie podejście pozwoliło im połączyć wiedzę z biologii z wiedzą z zakresu historii i społeczeństwa), przeprowadzała dysputy, docierała do świadków historii. Prowadziła kampanie społeczne, próbując rozbudzić szacunek do drugiego człowieka, propagować zdrowy stylu życia, idee dialogu i dbałości o wszechstronny rozwój człowieka.
Poznawanie realiów codzienności lat 80-tych, 90-tych i początku XXI wieku – dało uczniom uczestniczącym w projekcie wyobrażenie zmian. Dyskutowali oni o „Końcu historii” Francisa Fukuyamy i rozprawiali o pismach politycznych pismami Jana Nowaka-Jeziorańskiego; analizowali okres dziesięcioletniego członkostwa w Unii Europejskiej i piętnastoletniego w strukturach NATO. Wybory do Parlamentu Europejskiego 25 maja 2014 r. poprzedzili kampanię informacyjną.
Instytucjami, które merytorycznie wspierały ich w realizacji projektu są Polskie Towarzystwo Historyczne oddział w Nowym Targu z prezesem Robertem Kowalskim i miejscowa filia Pedagogicznej Biblioteki Wojewódzkiej w Nowym Sączu z Jagodą Jurkowska i Szczepanem Kowalskim. Ta współpraca pozwoliła na zorganizowanie trzech spotkań. Podczas pierwszego pracownicy IPN – dr Dawid Golik i mgr Dariusz Gorajczyk – zarysowali im kontekst historyczny wydarzeń 1989 r. oraz pokazali warsztat pracy historyka badającego historię najnowszą. Z kolei spotkanie z Jerzym Zacharko – liderem zakopiańskiej „Solidarności” w tamtych latach – pozwoliło na poznanie problemów „historii bliskiej” – lokalnej, na którą wpływa nurt „historii dalekiej” – ogólnopolskiej. Andrzej Masiewicz, pracownik IPN, przekazał im sporą wiedzę o sytuacji poprzedzającej czerwcowe wybory i problemach III RP.
Wymierny efekt projektu to 160 przeprowadzonych wywiadów, 127 prezentacji, 10 etiud filmowych, 2 kampanie społeczne, 15 spotkań warsztatowych w Szkole, 3 edycje warsztatów w Bibliotece Pedagogicznej w Nowym Targu, 2 projekty interdyscyplinarne, 3 spotkania ze świadkami historii, 11 inscenizacji, 2000 zdjęć, Konferencja historyczna „Dawne chwile, choć tak bliskie”, Koncert Piosenki o wolności, Galeria internetowa – „miejsca narodzin wolności”, ścieżka edukacyjna i mnóstwo nowych doświadczeń.
Główne cele projektu były sformułowane w czterech punktach:
1. Kształtowanie postawy świadomego uczestnictwa w życiu społecznym, gospodarczym i politycznym w połączeniu z wielopłaszczyznowym podejściem do otaczającej rzeczywistości.
2. Rozwijanie aktywności poznawczej w odniesieniu do przeszłości, jako fundamentu dla zachodzących współcześnie procesów.
3. Wspieranie kreatywności, umiejętności współpracy, kształtowanie postawy dialogu oraz przejmowania odpowiedzialności za własny rozwój.
4. Przygotowanie do samodzielnego i odpowiedzialnego funkcjonowania w świecie wartości – wolności i prawdy.
Uroczyste obchody w Szkole otwarły mowy pani dyrektor Beaty Tarnowskiej i Roberta Kowalskiego – prezesa nowotarskiego Oddziału PTH. Wszystko skupiało się na istocie wyborów – i tych z czerwcowa datą 1989 r. i tych dokonywanych przez ludzi walczących o suwerenności państwa, potem biorących odpowiedzialność za „nieszczęsny dar” (ks. prof. Józef Tischner) i zdających egzamin z wolności „nie danej, lecz zadanej” (św. Jan Paweł II).
Pierwszy blok uroczystości – z udziałem całej społeczności Szkoły i osób zaproszonych – stał się „Podróżą do krainy wspomnień”, do świata sprzed 25 lat. Materiał filmowy był hołdem dla św. Jana Pawła II jako patrona polskiej wolności, który ucieleśniał idee służby i odwagi.
Etiudy filmowe przygotowane przez klasy 1a, 3b i 3d miały dać obraz tych pierwszych częściowo wolnych wyborów. Szkolna uroczystość była okazją, by zaprezentować wybrane ich fragmenty, opowiadając „Multimedialnie o przeszłości”. Przedstawili też uczniowie blog projektu:
http://fundamentwspolczesnosci.blog.pl/
– dokumentujący ich dokonania.
Jednym z ich działań było fotografowanie „miejsc narodzin wolności” (głównie budynków szkolnych), gdzie swoje siedziby miały obwodowe komisje wyborcze w czasie częściowo wolnych wyborów parlamentarnych 4 czerwca 1989 r. Stworzyli też film promujący projekt.
Jeden z uczniów, Jakub Ujczak, napisał słowa piosenki – swojej refleksji o przeszłości nieodległej.
Osobna prezentacja dokumentowała te wydarzenia z życia Szkoły w latach 80-tych i 90-tych, które zmieniły jej oblicze, a nieocenionym źródłem tej wiedzy okazała się pani Maria Krupa – dziś emerytowana nauczycielka Szkoły (wówczas przyzakładowej dla NZPS „Podhale”), a w roku 1980 organizatorka „Solidarności” w tej placówce.
Rolę koordynatora projektu z zaangażowaniem godnym doniosłości tematu pełniła Katarzyna Wyrobek.
A obchody w Szkole pokazały, z jaką powagą i przejęciem młodzież poodchodzi do historii najbliższej, ile w niej drzemie artystycznych talentów. Jej kreatywność tylko potwierdza prawdę poetyckich i wyśpiewanych słów Marka Grechuty: „Wolność jest jak diament do oszlifowania, aż zabłyśnie blaskiem nie do opisania…”.
– Abyśmy mogli być w pełni szczęśliwi powinniśmy pamiętać o łączeniu wolności z wartościami, a szczególnie z prawdą. Tylko w ten sposób człowiek może być odpowiedzialny za siebie i innych – puentowali swoje dzieło i przypominali wszystkim młodzi realizatorzy projektu.
Szkoda tylko, że – mimo skierowanych zaproszeń – nie doczekali się 4 czerwca na przybycie żadnych reprezentantów miasta ani powiatu…
O wspomnieniach gościa specjalnego obchodów – Jerzego Zacharko i o dokumentalnej wystawie „Pierwszy krok ku wolności” – wkrótce.
Fot. Anna Szopińska
