NOWY TARG. Dziś
w auli głównej PPWSZ w Nowym Targu odbyła się prezentacja projektu Programu Współpracy Transgranicznej Rzeczpospolita Polska – Republika Słowacka 2014–2020. Co czeka mieszkańców przygranicza w tych latach? Na co zostaną przeznaczone unijne pieniądze?
Konferencja w auli PPWSZ zgromadziła szereg zaproszonych gości, również
ze Słowacji. Milan Gál – Dyrektor Słowackiego Departamentu Programów Współpracy Transgranicznej słusznie zauważył już na samym początku spotkania, iż Polaków i Słowaków wiele łączy. Nasze języki są podobne, mamy podobną kulturę, wreszcie łączą nas Tatry, więc współpraca naszych krajów jest czymś zupełnie naturalnym. Jednak fundusze każdego projektu są ograniczone, wobec tego czym kierować przy wyborze obszarów, które zostaną wsparte? Aby odpowiedzieć na to pytanie we wprowadzeniu podsumowano i wyciągnięto
wnioski ze współpracy transgranicznej w perspektywie finansowej Unii Europejskiej 2007–2013.
Tak naprawdę trudno było już teraz dokonać podsumowania, gdyż projekty są jeszcze rozliczane. Na końcowe liczby i wyniki trzeba zatem jeszcze trochę poczekać, jednak już teraz nasuwa się refleksja, iż głównym efektem zrealizowanych projektów jest partnerstwo – nie tylko „projektowe”, ale żywe. Łączna liczba beneficjentów zaangażowanych w realizację wszystkich projektów partnerskich przekracza 950 podmiotów. Dzięki takim działaniom w obszarze przygranicznym istnieje współpraca aktywizująca
– jak ją nazwał Grzegorz Gołda -Kierownik Wspólnego Sekretariatu Technicznego Programu Współpracy Transgranicznej Rzeczpospolita Polska – Republika Słowacka 2007-2013 i dodał, iż to właśnie w tym kierunku kraje dalej chcą podążać.
O projektach można mówić i pisać w nieskończoność, ale jakie są „namacalne” efekty ich wprowadzenia? 120 km zmodernizowanych dróg, blisko 70km zmodernizowanej sieci kanalizacyjnej wraz z 4 nowymi oczyszczalniami ścieków oraz prawie 2000 ha przebudowanych drzewostanów i to ramach jednego, dużego projektu. Efektem rzeczowym dotychczas zakończonych projektów jest także ponad 30km ścieżek edukacyjnych, 30km nowych ścieżek rowerowych, ponadto stworzono 53 nowe produkty turystyczne oraz odrestaurowano 32 obiekty o wartości historycznej. Jak słusznie zauważył Grzegorz Gołda, to nie tylko ścieżki piesze czy rowerowe – zimą można korzystać z nich na biegówkach, ale bez względu na porę roku – to okazja, by podziwiać piękno Polski i Słowacji, gdyż zostały poprowadzone po ciekawych miejscach, wartych zobaczenia.
W ramach mikroprojektów 2007-2013 zyskaliśmy 48 nowych polsko-słowackich produktów turystycznych, powstało 27 trwałych transgranicznych struktur współpracy, oznakowano lub zmodernizowano w sumie 701km ścieżek, tras rowerowych czy też pieszych. Wnioski są jeszcze niepełne, ale już spływają wysokie oceny tych projektów. Dużo wspaniałych projektów nie zostało zrealizowanych, gdyż nie było na to potrzebnych funduszy. – dodał Grzegorz Gołda, Kierownik Wspólnego Sekretariatu Technicznego Programu Współpracy Transgranicznej Rzeczpospolita Polska – Republika Słowacka 2007-2013
Taka analiza pozwala uzyskać odpowiedź na pytania: W którą stronę ma podążać „pogranicze”? Na co przeznaczyć pieniądze? O obszarach wsparcia w ramach programu na lata 2014-2020 i jego potrzebach mówiła Anita Ryng, kierująca pracami Departamentu Współpracy Terytorialnej (Ministerstwo Infrastruktury i Rozwoju). W najbliższych latach pieniądze zostaną przeznaczone na 3 najważniejsze obszary: (1) Dziedzictwo przyrodnicze i kulturowe, (2)Transport oraz (3) Edukację.
Na pierwszych z obszarów, czyli dziedzictwie przyrodniczym i kulturowym skupiono się najbardziej – ten sektor pochłonie 50% budżetu. Środowisko naturalne i kulturowe to naturalny zasób sprzyjający rozwojowi infrastruktury turystycznej, jednak zasób ten nie jest wykorzystywany w sposób innowacyjny. Promocja cennych dóbr kultury odbywa się w sposób prosty, standardowy. Czas, aby to zmienić! – stwierdziła Anita Ryng
Infrastruktura drogowa również została wzięta pod lupę, jednak nie trzeba być ekspertem w tej dziedzinie, by zauważyć, że żyjemy na ternie górzystym, co nie sprzyja budowaniu nowych dróg. Z jednej strony Polaków i Słowaków Tatry łączą, z drugiej zaś – dzielą, stanowiąc naturalną barierę rozwoju sieci drogowej.
Nowością w ramach podjętej współpracy transgranicznej będą wprowadzane projekty w dziedzinie edukacji, które można nazwać pilotażowymi. Szkolenia i podnoszenie kwalifikacji mają pomóc młodym ludziom w znalezieniu pracy, a co za tym idzie – nakłonienia ich do pozostania w rodzinnych stronach.
O budżecie, wynoszącym 182,3 mln euro mówiła Joanna Urbanowicz, Zastępca Dyrektora Departamentu Polityki Regionalnej (Urząd Marszałkowski Województwa Małopolskiego). Nowe środki nie są ogromne, dlatego zostaną skoncentrowane na najciekawszych i najbardziej potrzebnych projektach. Beneficjentami programu mogą być: instytucje państwowe, jednostki zarządu terytorialnego i ich zrzeszenia, spełniające odpowiednie wymogi instytucje prawa publicznego lub prywatnego ustanowione w celu zaspokajania potrzeb w interesie ogólnym oraz organizacje pozarządowe non-profit nienastawione na zysk, co oznacza, że w budżecie nie przewidziano wsparcia przedsiębiorców.
Fot. Anna Giżycka
