NOWY TARG. Dzisiejsza Międzynarodowa Konferencja Naukowa pt. „Poszukiwacze skarbów, badacze, grotołazi. Z dziejów odkrywania i eksploracji jaskiń tatrzańskich” dała odpowiedź na wiele pytań, poruszono podczas niej bardzo ciekawe, a często i tajemnicze tematy. Można było dowiedzieć się, że komary zimują w jaskiniach, podobnie i kosarz oraz, że w górach żyje żyjątko Janosik… a dawno temu żyli Neandertalczycy. W Obłazowej tuż przy przełomie Białki odnaleziony został najstarszy bumerang na świecie o długości 80 cm i to tu przed setkami tysięcy lat było pradawne miejsce kultu.
Konferencja została zorganizowana przez Polskie Towarzystwo Historyczne, oddział Nowy Targ na czele z prezesem Robertem Kowalskim w Muzeum Podhalańskim w Nowym Targu, które udostępniło salę. Patronat honorowy sprawowali wspólnie: Jacek Krupa, marszałek województwa małopolskiego oraz Ivan Škorupa, konsul Generalny Republiki Słowacji w Krakowie. Współorganizatorami byli m.in. Muzeum Tatrzańskie w Zakopanem, instytucja Kultury Województwa Małopolskiego oraz Instytut Słowackiego w Warszawie.
Wykład inauguracyjny wygłosiła prof. dr hab. Elżbieta Dumnicka z Instytutu Ochrony Przyrody PAN w Krakowie. Mówiła o badaniach fauny jaskiniowej w Tatrach Polskich na przestrzeni lat, począwszy od XIX wieku. To dzięki niej uczestnicy dowiedzieli się, że komary zimują w jaskiniach, które muszą spełniać odpowiednie warunki, aby nie wysychały. Mówiła o nietoperzach, studniczkach tatrzańskich, żyjących na niewielkich głębokościach, czy skoczogonkach, które odnaleziono i na terenie Polski.
Niezwykle ciekawy wykład przygotowany przez dwie panie mg Magdę Cieśla i Annę Kraszewską oraz prof. Pawła Valde-Nowaka z Uniwersytetu Jagiellońskiego pt „Neandertalczycy i pierwsi Homo sapiens w przełomie Białki wygłosiła ta pierwsza. Wiele wątków dotyczyło przełomu Białki, gdzie jest Obłazowa i Kramica, ale o grot w Tatrach, jak choćby Magury. Jak się okazuje wiele ciekawych przedmiotów kamiennych odkryto podczas badań w Sromowcach Niżnych. Lata 70-te ub. wieku – jak podkreślała Magda Cieśla – przyniosły wiele znalezisk w Pieninach. Postanowiono prowadzić dalej badania, tym, razem jednak znaleziono tylko jeden ząb leminga…
Badania Obłazowej, która miała być niejako ostatnią szansą, na odkrycie, rozpoczęto od stanowiska otwartego. Tym razem od razu pojawił się sukces. Przy skale odkryto pozostałości obozowiska szałasowego ze schyłku paleolitu z narzędziami krzemiennymi. Następnie zaczęto badać jaskinie. – Jaskinia to dla nas taka kieszeń czasu – mówiła Magda Cieśla, wyjaśniała, że Obłazowa pokazuje ok. 100 lat osadnictwa.
Sama jaskinia Obłazowej ma aż 3 wejścia, badano je kolejno. Tak pojawiały się kolejne odkrycia. To tam w warstwie VIII odkryto 80 cm najstarszy na świecie bumerang, a także paliczki należące do dwóch osób, bardzo podobne znalezisko jakie są w jaskiniach we Francji. – Obłazowa było to miejsce kultu – podkreślała. Wyjaśniała, że prace ze względów bezpieczeństwa i możliwości kontynuowania badań przerwano. – Przenieśliśmy się pod nawis – mówiła, dodając, że znaleziono tam dowody na bytność człowieka.
O badaniach nad epoka kamienną w Tatrach mówiły dwie panie mgr z Instytutu Archeologii i Etnologii PAN: Katarzyna Kerneder-Gubała i Sylwia Buławka. Pierwsza przypomniała, że badania jaskiń prowadzono, aby stwierdzić czy był tam człowiek. Pierwsze były już na przełomie XIX i XX wieku. Badana była jaskinia Magurska, która bardzo wcześnie została zauważona, choćby ze względu na bliskość kopalni rudy. Potem badania prowadzono na terenie całych Tatr. Znaleziono szczątki narzędzi kamiennych wytworzonych przez człowieka.
Z kolei o znaleziskach odnalezionych w magazynie instytutu przypomniała Sylwia Buławka. Były tam m. im. narzędzia. Wyjaśniała, że ślady ludzkie odkryto w dolinie Kondratowej, czy na polanie Białego Potoku w Witowie. Podkreśliła, że ślady bytności ludzkiej odnajdywano też w Pieninach, czy na Orawie.
Dr hab. Ewa Roszkowska z AWF w Krakowie mówiła o „Oswajaniu” Alp i O kształtowaniu się relacji człowieka z górami do połowy XIX stulecia, a mgr Michał Grabowski z Uniwersytet u Warszawskiego mówił o Jaskiniach okiem XVII-wiecznych poszukiwaczy skarbów – na podstawie spisków tatrzańskich. Był i wykład pt. „Historia poznania jaskiń tatrzańskich – zarys problematyki wygłosił dr Łukasz Lewkowicz z UMCS w Lublinie. O działalności speleologicznej braci Tadeusza i Stefana Zwolińskich mówił mgr Wiesław Siarzewski z Tatrzańskiego Parku Narodowego, a o Tajemniczej śmierci w Jaskini Mylnej mgr Zbigniew Ładygin z Tatrzańskiego Parku Narodowego. Z kolei o napisach naskalnych w Jaskini Magurskiej Sylwia Solarczyk z Witowa i Adam Szynkiewicz z Wrocławia.
Głos zabierali i Słowacy: mgr Lukáš Vlček, PhD., Ján Pavlík, Peter Ševčík z Speleo Bratislava, Dušan Hutka z Speleoklub Tisovec, a także: doc. RNDr. Peter Magdolen, PhD. z Speleo Bratislava, mgr Lukáš Vlček, PhD., Ing. Peter Gažík, Vladislav Mikula, Pavol Staník i Pavel Herich, Ľuboš Holík , Martin Rybanský, mgr Lukáš Vlček, PhD.
Konferencji towarzyszyła wystawa fotograficzna „ Speleofotografia” oraz rezentacja Ing. Pavol Kočiš z Speleoklub Cassovia, Košice. Była i prezentacja filmu pt. „Hľadači tieňa” (Poszukiwacze cienia) z wprowadzeniem Pavola Barabáša z K2studio, Bratislava.
