PODHALE. Po dyskusji burzliwej, pełnej pretensji i niezadowolenia przedstawicieli społeczności lokalnych, jaka zdominowała niedawne warsztaty w sprawie Planu Zadań Ochronnych dla Górnego Dunajca w gminie Nowy Targ – odpowiedzi na nurtujące wójtów, sołtysów i mieszkańców pytania udzieliła nam Elżbieta Jędrzejczak, koordynator PZO Górny Dunajec.
– Czy jest 
szansa na uwzględnienie tych postulatów samorządów, których na razie nie dopuszcza ustawa, np. poboru żwiru z koryta Białki? Ewentualnie jakich działań lub starań to wymaga?
– Na ten moment nie wpłynęły żadne postulaty dotyczące Planu Zadań Ochronnych dla obszaru Górny Dunajec. Jeśli dostaniemy konkretne postulaty dotyczące tego obszaru, z pewnością będziemy je indywidualnie rozpatrywać. Należy mieć jednak na uwadze, że dokument PZO nie może być sprzeczny z obowiązującym prawem.
– Jakie będą zasady gospodarowania na obszarach Natura 2000? Z jakimi ograniczeniami muszą się liczyć właściciele gruntów?
– Plan Zadań Ochronnych nie zmieni dotychczasowych zasad gospodarowania na obszarach Natura 2000, a jedynie je doprecyzuje. Liczę na to, że PZO stanowić będzie ułatwienie, zwłaszcza dla samorządów, które często nie wiedzą, co w obszarach Natura 2000 można, a co nie. Obecnie zobowiązani jesteśmy zachować tzw. „właściwy stan ochrony”, na który składa się np. utrzymanie siedliska przyrodniczego w dobrej kondycji. Jest to bardzo niekonkretne. Plan Zadań Ochronnych będzie zawierać konkrety: czym jest ta dobra kondycja, jaki jest stan siedlisk w danym obszarze i co należy robić, żeby go utrzymać. Na tym etapie nie mamy jeszcze sprecyzowanych działań ochronnych, pracujemy najpierw nad poznaniem obszaru i przedmiotów ochrony. Ograniczenia z pewnością będą ale nie większe niż do tej pory. Propozycje zapisów zostaną przedstawione na kolejnych konsultacjach.
– Wiadomo już, jak rokuje toczące się w Regionalnej Dyrekcji Ochrony Środowiska postępowanie w sprawie możliwości zabezpieczenia brzegów Białki?
– Nie posiadam informacji na ten temat.
– Jeśli lokalne społeczności widziałyby taką konieczność lub potrzebę, to jaka będzie procedura modyfikowania obszaru Natura 2000?
– Wnioski o zmianę granic można składać w formie pisemnej na etapie tworzenia PZO. Zostaną one wówczas dołączone do dokumentacji jako propozycja lub uwaga oraz wstępnie zaopiniowane przez ekspertów i RDOŚ. Niestety, aby formalnie zmienić granice, potrzebna jest rzeczowa argumentacja, najczęściej poparta naukowymi dowodami. Uargumentowane wnioski o zmianę granic, zaopiniowane pozytywnie przez RDOŚ, trafiają do Generalnej Dyrekcji Ochrony Środowiska w Warszawie, a następnie do Komisji Europejskiej. Dopiero wówczas może nastąpić faktyczna zmiana granic.
– To progi rzeczywiście trudne do pokonania… A co konkretnie mamy chronić na obszarze Natura 2000 Górny Dunajec? Bo planom zadań ochronnych samorządy zarzucają, że bazują one na przestarzałym materiale badawczym, zmieniły się też metody liczenia i opracowywania wyników.
– Na obszarze Natura 2000 Górny Dunajec mamy siedem przedmiotów ochrony. Dwa gatunki ryb: brzanka i głowacz biało płetwy; jeden gatunek minoga – minóg strumieniowy i cztery siedliska przyrodnicze: pionierską roślinność na kamieńcach górskich potoków, zarośla wrześni, zarośla wierzby siwej oraz łęgi. Pozostałe składniki przyrody nie podlegają ochronie w ramach tego obszaru. Jesienią 2013 roku przeprowadziliśmy inwentaryzację ryb i minogów, a siedliska przyrodnicze będą inwentaryzowane w roku 2014. Można zatem z całą odpowiedzialnością powiedzieć, że materiał badawczy jest aktualny. Raporty z prac terenowych są jawne i każdy zainteresowany może się z nimi zapoznać.
– Od kiedy możliwe będzie finansowanie, jakie korzyści mogą czerpać osoby mające nieruchomości w Obszarze Natura 2000?
– Finansowanie na obszarach Natura 2000 jest możliwe dla rolników korzystających min. z programów rolnośrodowiskowych, zatem informacji najbardziej aktualnych i rzeczowych należy szukać w regionalnych oddziałach Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa. Korzyści z posiadania nieruchomości w obszarach Natura 2000 należy upatrywać głównie w możliwości rozwoju: gospodarstw agroturystycznych, ekoturystyki, wytwarzaniu produktów lokalnych oraz żywności ekologicznej, która uzyskuje bardzo korzystne ceny. Mieszkańcy dużych miast również coraz więcej wiedzą o Naturze 2000 i chętnie wybierają takie obszary na miejsca wypoczynku bo traktują je jako opatrzone metką dobrej jakości.
– Czy jest szansa, że RDOŚ zorganizuje w ramach konsultacji społecznych spotkanie z mieszkańcami rejonu Łopusznej i Ostrowska?
– Przewidziane są jeszcze dwa spotkania konsultacyjne. Zaproszenie jest zawsze wysyłane do instytucji samorządowych, gdyż nie jesteśmy w stanie poinformować osób prywatnych, ale udział w konsultacjach mogą wziąć wszyscy bezpośrednio zainteresowani. Myślę, że najłatwiej byłoby, aby osoby chcące w nich uczestniczyć zgłaszały ten fakt w gminie, która mogłaby później wywiesić ogłoszenie o zbliżających się warsztatach. Jeśli zainteresowanie konsultacjami wśród lokalnej społeczności byłoby bardzo duże, lub też dotyczyło jakiejś konkretnej kwestii, można rozważyć zorganizowanie dodatkowego spotkania.
– Dziękuję za te wyjaśnienia.
Fot. Anna Szopińska
