NOWY TARG. Trzy dni trwała Międzynarodowa Konferencja Na
ukowa pt. „Koniec starego porządku początek nowej Europy. 1848-1918-1838-1968 w Europie środkowo-wschodniej” zorganizowana wspólnie przez Muzeum Podhalańskie im. Czesława Pajerskiego i Polskie Towarzystwo Historyczne. Swą obecnością zaszczyciła ją już po raz kolejny dr hab. Adrienne Körmendy Konsul Generalny Węgier w Krakowie, która patronowała wydarzeniu wraz z marszałkiem Jackiem Krupą.
Konferencję otwarto uroczyście w sobotę, korzystając z okazji, iż to właśnie pod siedzibą muzeum zostały zorganizowane uroczystości związane z uruchomieniem Podhalańskiej Kolei Regionalnej i przybył na nie sam marszałek Jacek Krupa.
– Czwarty raz jestem tutaj na tej konferencji, a więc cztery razy mocno chciałabym podziękować za to, że jestem tu corocznie zapraszana, że mogę tutaj bywać. Dziś chciałam przede wszystkim gorąco podziękować za to, że Nowy Targ i Muzeum organizują te konferencje i co roku zapraszają tutaj historyków z Węgier, Czech, Słowacji i oczywiście z Polski. Dzięki temu rzeczywiście możemy poznać nie tylko swoją, ale i naszą wspólną przeszłość – mówiła konsul generalny Węgier dr hab. Adrienne Körmendy. Dodała, że psychologia już od dawna twierdzi, że najważniejsze w życiu człowieka są 3 pierwsze lata życia, gdy dziecka świadomość nie jest jeszcze ukształtowana. – Myślę, ze to jest nie tylko ważne w życiu pojedynczego człowieka, ale i całych społeczności, narodu – dodała, zwracając uwagę, że bez poznania historii nie można dobrze analizować początków Europy. – Powinnyśmy razem badać nasze wspólne początki, nasze dziedzictwo, a więc naszą wspólną przeszłość – dodała konsul, życząc udanych obrad.
Z kolei burmistrz Grzegorz Watycha nawiązał do wieloletniej dobrej współpracy pomiędzy regionami. Podkreślił też, że właśnie podczas otwarcia konferencji naszła go pewna refleksja. – Za chwilę będziemy na historycznym dworcu, stacji kolejowej, która jeszcze teraz co prawda straszy, choć to ona przypomina miniony wiek. Zapewnił, że ma nadzieję, iż wkrótce to się zmieni. – Życzę wszystkim uczestnikom tej międzynarodowej konferencji dobrych wykładów, wniosków wypływających ze słuchania prelegentów, a panu dyrektorowi Robertowi Kowalskiemu – który tę konferencję organizuje już po raz kolejny, jak i wiele innych wydarzeń – serdecznie dziękuję i życzę, aby muzeum nadal prężnie działało i się rozwijało. Dodał, że muzeum stoi przed kolejnym wyzwaniem. – Chodzi o to, aby te przestrzenie, które zostały wygospodarowane dzięki środkom z Unii Europejskiej, a więc na stacji wodnej, na dworcu i w oficynie dawnego hotelu Herz, zostały przez muzeum godnie zagospodarowane i tętniły życiem.
Do dziś Nowy Targ gościł badaczy, którzy badają dzieje państw obecnej grupy Wyszehradzkiej. W piątek była prezentacja książek: Andrása Horyego, „Martwa placówka” dotycząca wspomnień z lat 1935–1939 posła Królestwa Węgier w Warszawie oraz książki Gyula Csics pt. „Węgierska rewolucja 1956. Pamiętnik dwunastolatka”. . W dyskusji nad publikacją uczesniczyli: dr János Tischler, dyrektor Węgierskiego Instytutu Kultury w Warszawie oraz Ákos Engelmayer, ambasador w latach 1990-1995, a także dr Wojciech Frazik, z oddziałowego biura Edukacji Narodowej IPN w Krakowie.
Z kolei wczoraj po uroczystym otwarciu wykład inauguracyjny wygłosiła dr hab. Adrienne Körmendy, konsul Generalny Węgier w Krakowie. A potem już pracowano w panelach. W pierwszym z nich dr hab. Anna Pachowicz z PWSZ w Tarnowie mówiła o wspólnej historii państw Europy Środkowo-Wschodniej na łamach „Gazety Tarnowskiej” pod koniec 1848 roku, a dr Lucia Šteflová z Inštitútu histórie Filozofickej fakulty Prešovskej univerzity v Prešove wygłosiła wykład pt. „Revolučný rok 1848 v dobových dokumentoch evanjelickej cirkvi a. v. v Uhorsku”. Temat Wiosny Ludów w Galicji w kontekście ukraińskiego odrodzenia i ruchu narodowego poruszył z kolei mgr Andrzej Chowaniec z Uniwersytetu Jagiellońskiego.
Mgr Maciej Tadeusz Mańkowski z Instytutu Historii Uniwersytetu Łódzkiego mówił o końcu I wojny światowej i „rewolucji astrów” na Węgrzech w opinii łódzkiej prasy regionalnej, natomiast mgr Halina Kumur z Uniwersytetu Pedagogicznego im. KEN w Krakowie i PTH oddział w Nowym Targu wygłosiła wypkła pt. „Spod monarszego berła pod skrzydła wolności. Kształtowanie się tożsamości narodu węgierskiego do 1918 roku”. Mgr István Balázs z Polskiego Instytutu Badawczego i Muzeum w Budapeszcie mówił o reakcjach na Węgrzech na odrodzenie Polski w świetle prasy.
Mgr Łukasz Wiater z Towarzystwa Przyjaciół Orawy im. ks. Ferdynanda Machaya mówił o Orawskich twórcach Niepodległej. Orawianie odznaczeni Krzyżami i Medalami Niepodległości, a dyrektor muzeum Robert Kowalski wygłosił wykład pt. „Kpt. obs. Stefan Esztel (1895-1923) – Węgier z urodzenia Polak z wyboru – bohater dwóch narodów”. PhDr., Róbert Arpáš Ph.D. z Katedra histórie FF UKF Nitra / Historický ústav SAV Bratislava mówił o „Zo štátneho národa národom štátotvorným. (Od požiadavky autonómie k vyhláseniu Slovenského štátu)”. Natomiast mgr Łukasz Grzesiczak z Uniwersytetu Pedagogicznego w Krakowie wygłosił wykład pt. „My tylko wykonywaliśmy rozkazy”, czyli jak polscy żołnierz, uczestnicy operacji Dunaj, oceniają swój udział w inwazji na Czechosłowację w 1968 roku.
Mgr Oksana Goncharuk z Instytutu Historycznego Uniwersytetu Warszawskiego miała wykład pt. „Sposoby wywierania wpływu na kształtowania świadomości społeczeństwa przez władze komunistyczną oraz polskich pisarzy w Polsce czasów stalinizacji (1948-1956), mgr Erik Ondria z Inštitútu Histórie, Filozofická fakulta, Prešovská univerzita v Prešove – „Riešenie cyperskej otázky v roku 1958 – Macmillanov plan”. Następnie dr Kinga Alicja Kowalik z Instytutu Politologii, Uniwersytetu Pedagogicznego im. KEN w Krakowie poruszyła temat” „ANTICHARTA – artyści, intelektualiści i ludzie pracy w obronie socjalizmu i pokoju. Kampania władz czechosłowackich przeciwko obrońcom praw człowieka-sygnatariuszom Karty 77”, a dr Łukasz Lewkowicz z wydziału Politologii UMCS mówił o „Solidarności Polsko-Czechosłowackiej, jako przykładzie współpracy transgranicznej opozycji antykomunistycznej w Europie Środkowej.
Dzisiaj mgr Natalia Gabryś-Klus z Uniwersytetu Pedagogicznego im. Komisji Edukacji Narodowej w Krakowie głosiła wykład „Czy polityka tylko dla mężczyzn? Działalność społeczno-polityczna kobiet ze Śląska Cieszyńskiego na przełomie XIX i XX w.” Z kolei mgr Wojciech Grajewski z Akademii im. Jana Długosza w Częstochowie głosił wykład pt. „Śląsk Cieszyński wobec akcji legionowej i zaangażowania zbrojnego po stronie Austro-Węgier w pierwszych miesiącach I wojny światowej (do kryzysu przysięgowego w Mszanie Dolnej we wrześniu 1914 roku i rozwiązania Sekcji Śląskiej NKN)”. Natomiast mgr Łukasz Chrobak z muzeum Zamek w Łańcucie mówił o konflikcie polsko-czeskim na Śląsku Cieszyńskim w latach 1918-1921.
Dr Luciána Hoptová z Inštitúcia, vysoká škola (afiliácia): Inštitút histórie FF PU v Prešove, SR o „Bieloruská národná republika v kontexte vnútropolitického vývoja Bieloruska”. Natomiast mgr Dominik Tylka z wydziału Nauk Historycznych i Społecznych, Uniwersytetu Kardynała Stefana Wyszyńskiego w Warszawie wyłożył temat „Europa Środkowo-Wschodnia. O szczególnym związku religii i polityki.”
Mgr Lukáš Hedmeg z Inštitúcia, vysoká škola (afiliácia) Inštitút histórie, Filozofická fakulta, Prešovská univerzita v Prešove o „Vplyv študentského spolku Detvan v Prahe na politickú profiláciu Milana Rastislava Štefánika” .Z kolei mgr Paweł Kocańda z Instytutu Archeologii, Uniwersytet Rzeszowskiego i z Polskiego Towarzystwo Historycznego, o. Nowy Targ mówił o „Archeologia w badaniach architektury przełomu XIX i XX wieku. Omówienie problematyki na przykładzie prac wykopaliskowych w Bieczu i Rzeszowie”. Mgr Veronika Drábová z Inštitútu histórie Filozofickej fakulty Prešovskej univerzity v Prešove – „Židia na Šariši na konci dlhého 19. Stornia”. Natomiast mgr Matúš Vojna z Inštitútu histórie, Filozofická fakulta, Prešovská univerzita v Prešove – „Z dejín michalovského pivovaru do roku 1948”.
– W ostatnim okresie coraz więcej uwagi poświęca się znaczeniu stosunków międzynarodowych, w tym roli Państw Grupy Wyszehradzkiej z ich najbliższymi sąsiadami: Ukrainą, Niemcami, Rosją czy państwami bałkańskimi, co ma odzwierciedlenie w aktualnej sytuacji geopolitycznej. W duchu idei współpracy międzynarodowej, jaka obecnie ma miejsce w Europie, ale także wobec wyzwań jakie przed nimi stoją, zrodził się pomysł organizowania konferencji naukowej, która pozwalają przybliżyć doniosłą i znaczącą rolę blisko sąsiedzkich kontaktów pomiędzy Polską, Czechami, Słowacją i Węgrami na przestrzeni wieków tudzież wyzwań na najbliższą przyszłość – wyjaśnia dyrektor Robert Kowalski. Dodaje, ze z uwagi na przypadającą w tym roku 100-tną rocznicę odzyskania przez Polskę Niepodległości, ale także zakończenia I wojny światowej i powstania w jej wyniku w Europie środkowo-wschodniej na gruzach Cesarstwa Austro-Węgierskiego nowych państw narodowych, w tym m.in. Czechosłowacji, Polski, Węgier, Rumuni, to ta problematyka była wiodąca podczas tegorocznej konferencji. – Podobnie jak to miało miejsce w latach ubiegłych również tegoroczna konferencja była okazją do spotkania i debaty młodych adeptów rozpoczynających karierę naukową, jak i utytułowanych już badaczy.
