POLSKIE KOLEJE GÓRSKIE. 6 września informowaliśmy, że spółka Polskie Koleje Górskie stała się właścicielem Polskich Kolei Linowych S.A. Samorządowa spółka PKG przelała bowiem na konto PKP S.A. 215 milinów zł. Transakcja została dokonana. Pieniądze pochodzą z funduszu inwestycyjnego Mid Europa Partners. Wiadomość ta z jednej strony oznacza, że już rychło może być uruchomiony proces doinwestowania i rozwoju kolei linowych, tym samym i rozwoju turystycznego regionu. Z drugiej strony – wzburzyła prawicowych parlamentarzystów, wywołując natychmiastową, ostrą reakcję.
Pięciu posłów Solidarnej Polski na ręce marszałek Sejmu Ewy Kopacz złożyło skierowane do premiera Donalda Tuska „pytanie w sprawach bieżących”. Premier – lub osoba przez niego wyznaczona – są więc zobowiązani udzielić na nie odpowiedzi na najbliższym, 48. posiedzeniu parlamentarnego grona. To posiedzenie odbędzie się jutro.
Obszerne i wielopunktowe „pytanie” (jego pełna treść poniżej tekstu) złożyli posłowie Arkadiusz Mularczyk, Andrzej Romanek, Edward Siarka, Piotr Szeliga, Kazimierz Ziobro. Premier bedzie musiał wyjaśnić parlamentarzystom przede wszystkim kwestię:
„Z jakich powodów zdecydowano się na sfinalizowanie transakcji sprzedaży akcji PKL S.A. przed zakończeniem postępowań prowadzonych w tej sprawie przez Prokuraturę, Regionalną Izbę Obrachunkową w Krakowie i Najwyższą Izbę Kontroli?”.
Dokonaniem transakcji prawicowi parlamentarzyści są wyraźnie zaskoczeni, gdyż jeszcze w czerwcu, w tej samej sali posiedzeń sejmowych, od reprezentanta rządu, bo podsekretarza stanu w ministerstwie transportu, budownictwa i gospodarki morskiej – Zbigniewa Rynasiewicza – usłyszeli:
– Powtarzam: transakcja nie została zawarta. Zostanie zawarta wtedy, kiedy wszystkie wymagane czynności – czy to przez PKP S.A, czy przez samorządy terytorialne i PKG – zostaną wykonane. Proszę być spokojnym. Dopiero po pełnej analizie sprawy i po uzupełnieniu wszystkich wymaganych dokumentów transakcja zostanie dokonana. Bez akceptacji samorządów nie ma takiej możliwości, bo nie było takich ustaleń.
Wystąpienie przedstawiciela szefa resortu – w odpowiedzi na ich wcześniejszą interpelację – istnieje jako nagranie video w dokumentacji sejmowych posiedzeń.
Posłowie Solidarnej Polski zdecydowali się bowiem na skierowanie wniosków o wszczęcie kontroli procedury sprzedaży spółki PKL S.A. do Prokuratury Generalnej, Najwyższej Izby Kontroli oraz Regionalnej Izby Obrachunkowej w Krakowie. Ich zdaniem podczas transakcji mogło dojść do popełnienia przestępstwa polegającego na naruszeniu ustawy samorządowej, działaniu na szkodę interesu publicznego, interesu skarbu państwa i interesu samorządów oraz na przekroczeniu kompetencji przez burmistrza Zakopanego i wójtów trzech gmin powiatu tatrzańskiego – akcjonariuszy-założycieli spółki Polskie Koleje Górskie.
Wiedząc, że intencją zmian własnościowych było, aby majątek PKL pozostał w rękach polskich samorządów – parlamentarzyści z SP szukali u ministra transportu odpowiedzi na pytanie, czy aby miasto Zakopane, gminy Poronin, Kościelisko i Bukowina Tatrzańska nie stały się „listkiem figowym” dla interesów funduszu MID Europa Partners, czyli podmiotu zagranicznego. Podczas konferencji prasowych padały ostre słowa – m.in. „…góralom napluto w twarz”.
W odpowiedzi na te działania głos w sprawie sprzedaży PKL zdecydowali się (jeszcze w czerwcu) zabrać akcjonariusze spółki PKG: burmistrz miasta Zakopanego (Janusz Majcher), wójtowie gmin Bukowina Tatrzańska (Stanisław Łukaszczyk), Kościelisko (Bohdan Pitoń) i Poronin (Bronisław Stoch), oświadczając uspokajająco m.in.:
(…)Naturalnym jest w przypadku każdego funduszu inwestycyjnego, że po upływie określonego czasu wychodzi on z projektu i sprzedaje posiadane akcje. W przypadku Polskich Kolei Górskich może to w przyszłości odbyć się na kilka sposobów, np. poprzez zwiększenie zaangażowania samorządów, upublicznienie spółki poprzez Giełdę Papierów Wartościowych w Warszawie, pozyskanie innego inwestora finansowego. Każda z tych dróg jest możliwa i odpowiednio się do tego przygotowaliśmy.
Preferowanym trybem zmian w akcjonariacie będzie przeprowadzenie oferty publicznej akcji Spółki oraz ich wprowadzenie na Giełdę Papierów Wartościowych w Warszawie. Samorządy mają zagwarantowaną możliwość nabycia w ramach tzw. transzy kierowanej do 20 proc. plus 1 akcja PKG, co zapewni im zachowanie odpowiedniego wpływu na Spółkę także po debiucie giełdowym. Oznacza to w praktyce utrzymanie pakietu kontrolnego w rękach publicznych. Niezależnie od powyższego, partner kapitałowy Gmin Tatrzańskich wyraził zgodę na przeprowadzenie transakcji mającej na celu zbudowanie, w oparciu o emisję obligacji zamiennych albo wariantów subskrypcyjnych, tzw. Akcjonariatu Obywatelskiego – jest to oferta kierowana do mieszkańców i firm z regionu funkcjonowania PKL. W ten sposób stworzyliśmy lokalnej społeczności możliwość faktycznego przejmowania własności spółki. Tylko od jej zaangażowania zależy, jaki pakiet akcji PKG obejmie. Znając determinację naszych mieszkańców i przedsiębiorców wierzymy, że będzie on znaczący. Ważnym jest również fakt, że strona samorządowa ma zagwarantowane prawo pierwokupu w momencie sprzedaży akcji przez Mid Europa Partners lub wskazania podmiotu nabywającego akcje funduszu.
Uważamy, że zakup PKL przez Polskie Koleje Górskie z siedzibą w Zakopanem jest kluczem do rozwoju regionu. Nabywając akcje PKL Spółka PKG zobowiązała się, że w najbliższych latach poniesie z góry określone nakłady inwestycyjne. Mamy świadomość, że nasz region żyje z turystyki i że jeśli zrobimy cokolwiek, co temu zagrozi albo zmarnujemy szansę jaką jest zakup Polskich Kolei Linowych, mieszkańcy rozliczą nas bardzo surowo. Spoczywa na nas wspólna odpowiedzialność i jest to najlepsza gwarancja tego, że będziemy potrafili zgodnie współpracować wykorzystując nasz wspólny sukces dla rozwoju regionu.
Potem Rada Miasta Zakopanego podjęła pamiętną uchwałę, w której „nie wyraża zgody na działania Burmistrza zmierzające do podwyższenia kapitału zakładowego w drodze emisji oraz zbycia akcji PKG S.A. bez uprzedniej zgody Rady”.
Mimo tych działań i słów, które padły, transakcja jednak została dokonana. Nawet znacznie szybciej niż wielu się spodziewało, bo przewidywano, że czynności sprawdzające mogą potrwać do końca roku.
Już po przekazaniu informacji o przelaniu 215 milionów, uzyskaliśmy od Zbigniewa Rekusza – Partnera w Mid Europa Partners, odpowiedź na pytanie: „Jak się ma dokonana transakcja do całej procedury kontrolnej zainicjowanej przez parlamentarzystów”.
Jest ona krótka i jednoznaczna: „Dokonana transakcja toczyła się zgodnie z przyjętym harmonogramem, zgodnie z prawem i procedurami. Nie czujemy się upoważnieni do komentowania kroków polityków jakiejkolwiek partii.”.
Cześć posłów – i prawników – takiej jasności jednak nie ma.
– Najtężsi prawnicy zachodzą w głowę, jak mogło dojść do transakcji, jak możliwe było nawet zarejestrowanie przez sąd statutu takiej treści… – mówi poseł Edward Siarka.
_________________________________________________________________________________
Poniżej – pełny tekst skierowanego do premiera Donalda Tuska „pytania w sprawach bieżących”:
Warszawa, dnia 10 września 2013 r.
Arkadiusz Mularczyk – Poseł na Sejm RP
Andrzej Romanek – Poseł na Sejm RP
Edward Siarka – Poseł na Sejm RP
Piotr Szeliga – Poseł na Sejm RP
Kazimierz Ziobro – Poseł na Sejm RP
Szanowny Pan
Donald Tusk
Prezes Rady Ministrów
PYTANIE W SPRAWACH BIEŻĄCYCH
w sprawie sprzedaży Polskich Kolei Linowych S.A.
Szanowny Panie Premierze,
w maju 2013 r. Polskie Koleje Państwowe S.A. (dalej jako: PKP S.A.) poinformowała, że podpisana została umowa sprzedaży akcji PKL S.A. za kwotę 215 mln zł z PKG S.A. Przekaz PKP S.A. wskazywał więc, że PKL S.A. zostały przekazane przez Skarb Państwa w ręce samorządów, które miały przejąć kontrolę nad polskimi kolejami linowymi oraz pozostałym majątkiem PKL S.A., w którego skład wchodzi wiele nieruchomości, w tym nieruchomości, które wywłaszczane były na cel publiczny.
Podczas konferencji prasowej w dniu 29 maja 2013 r., Prezes Zarządu PKG S.A., Pan Łukasz Chmielowski podniósł jednak, że PKG S.A. będzie emitowała akcje do funduszu inwestycyjnego Mid Europa Partners (dalej jako: MEP), który obejmie akcje i stanie się większościowym akcjonariuszem PKG S.A. Od tego momentu stało się jasne, że majątek PKL S.A. przejęty zostanie przez kapitał zagraniczny, a nie jak mogłoby wynikać z dotychczasowych informacji pozostanie w rękach polskich samorządów.
W skład grupy kapitałowej MEP wchodzi co najmniej kilka spółek, z których większość zarejestrowana jest na wyspie Guernsey. W Polsce zarejestrowana została jedynie Mid Europa Partners Sp. z o.o. Z danych ujawnionych w Krajowym Rejestrze Sądowym (numer KRS: 0000246349) wynika, że kapitał zakładowy spółki wynosi 87.150,- zł, a jedynym wspólnikiem przedmiotowej spółki jest Mid Europa Partners LLP. Podczas udzielania informacji w sprawach bieżących na 44 posiedzeniu Sejmu w dniu 20 czerwca 2013 r. Sekretarz Stanu w Ministerstwie Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej, Zbigniew Rynasiewicz (s. 153 sprawozdania stenograficznego) wskazał, że akcje w podwyższonym kapitale zakładowym PKG S.A. obejmie podmiot z grupy kapitałowej MEP w zamian za wkład pieniężny na zapłatę ceny za akcje. W dalszej części powołał się na umowę inwestycyjną zawartą z Mid Europa Management LLP.
Podczas procedury wyrażania przez Prezesa UOKiK zgody na dokonanie koncentracji polegającej na nabyciu akcji PKL S.A., wyjaśnione zostało, że podmiotem, który w ramach grupy kapitałowej Mid Europa Partners przejmie PKG S.A., jest mająca siedzibę w Luksemburgu spółka Altura S.a.r.l. (dalej jako: Altura).
Po wydaniu decyzji wyrażającej zgodę na koncentrację przez Prezesa UOKiK, w dniu 6 września 2013 r. na rachunek bankowy PKP S.A. została przelana kwota 215 mln zł. Powyższe oznacza, że transakcja sprzedaży została ostatecznie sfinalizowana.
W projekcie Statutu PKG S.A., który dostępny jest na stronie internetowej urzędu miasta Zakopane, przewidzianych jest kilka uprawnień, dla których przewidziane są specjalne uprawnienia dla gmin. Uprawnienia te można podzielić na uprawnienia w ramach (i) rady nadzorczej, (ii) zarządu oraz (iii) walnego zgromadzenia akcjonariuszy.
Uprawnienia w radzie nadzorczej polegają na możliwości powoływania przez gminnych założycieli PKG S.A. 2 z 7 jej członków, co nie pozwala na osiągnięcie większości w kluczowych sprawach, poza uprawnieniami wynikającymi z § 16 pkt 11 projektu statutu.
Również w zarządzie spółki – po nabyciu PKL S.A. przy finansowaniu nabycia przez podmiot z grupy kapitałowej MEP – uprawnienia osobiste do powoływania jego członków dla gmin wygasną (§ 18 ust. 2 projektu statutu), co pozwoli niemalże na całkowitą kontrolę nad bieżącymi działaniami PKG S.A. przez akcjonariat zagraniczny.
Kluczowe zapisy dotyczą jednak walnego zgromadzenia akcjonariuszy. W przedmiotowym organie spółki wszyscy akcjonariusze przy obecności 100% kapitału zakładowego muszą działać jednomyślnie w celu m.in. zbycia przedsiębiorstwa, podwyższenia lub obniżenia kapitału zakładowego, zmiany statutu spółki (§ 12 ust. 2 pkt. 5-11 i ust. 4 projektu statutu). Niestety obowiązku jednomyślności nie przewidziano dla wprowadzenia spółki na rynek regulowany, co ma niebagatelne znaczenie wobec faktu, że po wprowadzeniu akcji do obrotu na rynku regulowanym jednomyślność ulegnie zamianie na większość 4/5.
Według aktualnych danych zamieszczonych w Krajowym Rejestrze Sądowym, kapitał zakładowy PKG S.A. wynosi 1.400.000,- zł, z czego gminy założycielki zapewnione mają niespełna 30% akcji. W zamian więc za finansowanie nabycia akcji PKL S.A. Altura uzyskała 10.000 akcji PKG S.A. o wartości nominalnej 1 mln złotych. W takiej sytuacji należy zastanowić się w jaki sposób skonsumowana została reszta z kwoty 215 mln złotych, które zostały wydane przez PKG S.A. na zakup PKL S.A.
PKG S.A., jako spółka gminna podlega rygorom ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2013 r., poz. 594 j.t.). Zgodnie z treścią art. 18 ust. 2 pkt 9 lit. f oraz lit. g: „Do wyłącznej właściwości rady gminy należy podejmowanie uchwał w sprawach majątkowych gminy, przekraczających zakres zwykłego zarządu, dotyczących tworzenia i przystępowania do spółek i spółdzielni oraz rozwiązywania i występowania z nich oraz określania zasad wnoszenia, cofania i zbywania udziałów i akcji przez wójta.” Dotychczas Rada Miasta Zakopane (będąc właścicielem 3.250 akcji PKG S.A. o wartości 100,- zł każda) uchwałą nr XXVII/373/2012 z dnia 25 czerwca 2012 r. w sprawie utworzenia spółki akcyjnej „Polskie Koleje Górskie S.A. z siedzibą w Zakopanem” postanowiła zawiązać z gminami Bukowina Tatrzańska Kościelisko i Poronin spółkę celową specjalnego przeznaczenia i zaakceptowała projekt statutu PKG S.A. W dniu 12 czerwca 2013 r. na XLI sesji Rady miasta Zakopane podjęte zostało stanowisko nr 9, zgodnie z treścią którego Rada Miasta nie wyraża zgody na emisje i zbycie akcji spółki PKG S.A. w taki sposób, aby samorządy utraciły kontrolny pakiet akcji w spółce. Zgodnie z intencją Rady miasta Zakopane głównym celem powoływanej spółki miało być złożenie oferty kupna 100% akcji PKL S.A., emisja obligacji zamiennych i w efekcie doprowadzenie do zmiany właściciela spółki PKL S.A. z zachowaniem pełnej kontroli właścicielskiej przez samorządy gmin Bukowina Tatrzańska, Kościelisko, Poronin i miasta Zakopane. W przypadku miasta Zakopane rysuje się więc wyraźny sprzeciw wobec kierunku działań podjętych przez PKG S.A., w której uprawnienia właściciela realizuje Burmistrz miasta Zakopane.
Cytowany powyżej art. 18 ust. 2 pkt 9 lit. g ustawy o samorządzie gminnym rozumieć należy jako bezwzględne uprawnienie rad gmin do kształtowania zasad zbywania akcji w spółkach gminnych. Rady gmin posiadają uprawnienie do wydania uchwał, w których uzależniłyby możliwość zbycia akcji w gminnej spółce przez wójta (burmistrza) za określoną kwotę od zgody rady właściwej gminy. Możliwość taką potwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 9 lutego 2005 r., sygn. akt: GSK 1424/04, zgodnie z treścią którego: „Ustalenie w uchwale rady gminy wydanej na podstawie art. 18 ust. 2 pkt 9 lit. „g” ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym /Dz.U. 2001 nr 142 poz. 1591 ze zm./ wymagania uzyskania zgody rady na wnoszenie, cofanie i zbywanie udziałów i akcji o określonej wartości nie narusza podziału kompetencji między organami stanowiącymi i wykonawczymi gminy.”. Jeżeli zasady takie w chwili obecnej nie zostały ustalone na podstawie uchwał, to zgodnie z treścią wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego (do 2003.12.31) w Lublinie z dnia 7 października 2003 r., sygn. akt: II SA/Lu 1115/03: „Systematyka przepisu art. 18 ust. 2 pkt 9 lit. f i g u.s.g., a w szczególności kolejność liter f oraz g, nie uzasadnia przekonania, że warunkiem tworzenia i przystąpienia do spółki jest wcześniejsze określenie zasad wnoszenia udziałów i akcji.”, co powinno mieć zastosowanie analogiczne do zbycia akcji.
PKG S.A. jako spółka z udziałem gmin podlega również rygorom ustawy z dnia 20 grudnia 1996 r. o gospodarce komunalnej. Na podstawie art. 10a ust. 6 przedmiotowej ustawy „Członków zarządu spółek z udziałem jednostek samorządu terytorialnego powołuje i odwołuje rada nadzorcza.” Powyższe oznacza, że indywidualne uprawnienia akcjonariuszy założycieli do ustanawiania członków zarządu PKG S.A. (zgodnie z treścią § 18 ust. 1 i 2 projektu statutu PKG S.A.) uznać należy za nieważne, jeżeli znalazły się one w statucie PKG S.A. zarejestrowanej w KRS. W świetle powyższego należy zadać pytanie o ważność czynności dokonanych przez Prezesa Zarządu PKG S.A., który mógł zostać wybrany w oparciu o nieważne postanowienia umowy Spółki.
W związku z możliwymi nieprawidłowościami przy sprzedaży PKL S.A., obejmującymi w szczególności brak zgody Rady Miasta Zakopanego na dokonanie transakcji w przyjętej formie oraz możliwością nienależytego zabezpieczenia interesu Skarbu Państwa oraz gmin założycielek PKG S.A., Prokuratura Okręgowa w Krakowie wszczęła w tej sprawie śledztwo pod sygn. akt: VI Ds/44/13, a Najwyższa Izba Kontroli oraz Regionalna Izba Obrachunkowa w Krakowie postępowania kontrolne pod sygnaturami odpowiednio: P/13/083 oraz WK-6212-56/13. Regionalna Izba Obrachunkowa zapowiedziała, że wyniki kontroli mogą być znane w połowie września 2013 r., NIK przewiduje, że kontrola PKP S.A. zakończy się z końcem bieżącego roku.
W związku z powyższym niezbędne jest udzielenie przez Pana Premiera odpowiedzi na następujące pytania:
1) Z jakich powodów zdecydowano się na sfinalizowanie transakcji sprzedaży akcji PKL S.A. przed zakończeniem postępowań prowadzonych w tej sprawie przez Prokuraturę, Regionalną Izbę Obrachunkową w Krakowie i Najwyższą Izbę Kontroli?
2) Czy przy wyborze kontrahenta na zakup akcji PKL S.A. Rząd posiadał wiedzę, że majątek PKL S.A. zostanie przekazany spółce PKG S.A., która przejęta zostanie przez spółkę Luksemburską i czy taka struktura transakcji była aprobowana?
3) Czy w zamian za 215 mln zł, PKP S.A. przekazała cały majątek PKL S.A. spółce PKG S.A., czy część majątku PKL S.A. przekazana została na rzecz innego podmiotu w związku z faktem, że w zamian za nabycie akcji za kwotę 215 mln złotych, PKG S.A. wyemitowała akcje serii B o wartości jedynie 1 mln złotych?
4) Czy przy zawieraniu transakcji badane było spełnienie przez gminy – wspólników PKG S.A. wymogów z ustawy o samorządzie gminnym, w tym m.in. z art. 18 ust. 2 pkt 9 lit. g oraz lit. f?
5) Czy przy wybieraniu kontrahenta zbadano statut PKG S.A. m.in. pod kątem zgodności jego postanowień z przepisami ustawy o gospodarce komunalnej, m.in. art. 10a ust. 6?
6) Czy zgodnie z zawartymi przy zawieraniu transakcji umowami Skarb Państwa, PKP S.A. lub gminy założyciele PKG S.A. mogą być zobligowane do zapłaty odszkodowania lub kar umownych, jeżeli ustalona zostanie nieważność postanowień statutu PKG S.A. sprzecznych z art. 10a ust. 6 ustawy o gospodarce komunalnej oraz czynności dokonanych przez Prezesa Zarządu PKG S.A.?
Z wyrazami szacunku,
Arkadiusz Mularczyk
Poseł na Sejm RP
Przewodniczący Klubu Parlamentarnego
Solidarna Polska
