Pod patronatem medialnym Podhale Region. GMINA JABŁONKA. 450 lat świętuje w tym roku stolica polskiej Orawy Jabłonka. Jej początki sięgają jednak jeszcze czasów Kazimierza Wielkiego, który to tu ustanowił strażnicę celną nadzorującą wywóz soli.
Jabłonka leży w centralnej części Górnej Orawy, krainie położonej w kotlinie pomiędzy Babią Górą, a Gorcami. Otaczają ją od południa ośnieżone przez 8 miesięcy w roku Tatry, od północy Babia Góra i od zachodu Jezioro Orawskie. Orawę od Podhala oddzielają tzw. bory orawskie (lasy i torfowiska). Położenie takie sprawia, że jest tu polski biegun zimna. W Jabłonce jest kościół p.w. Przemienienia Pańskiego z 1817 roku otoczony zabytkowymi drzewami pomnikami przyrody.
Warto przypomnieć, że najstarsza na Orawie osada powstała co prawda przed 450 laty, jednak już wcześniej od 1368 roku swą placówkę miał tu strażnik solny, kontrolujący handel solą.
Są i inne ciekawe fakty związane z Orawą. To na terenie tej gminy. To tu w 1918 roku na Orawie powstała Rada Narodowa domagająca się powrotu tych ziem do Polski, a w 1920 roku Rada Ambasadorów zadecydowała o podziale Orawy i powrocie części do Polski. Z kolei w 1938 roku Karol Wojtyła, późniejszy papież Jan Paweł II, to tu był na obozie i budował drogę na Przełęcz Krowiarki. 17 lipca 1929 roku odwiedził Orawę prezydent Ignacy Mościcki. Dla tego małego regionu było to wielkie wydarzenie, nobilitujące Orawę. Prezydent spotkał się z mieszkańcami w Domu Ludowym, teraz jest tu piękna Orawska Bibioteka. Przywitał Go m. in. porucznik Alojzy Dziubek, dowódca Legii Orawskiej. Przemawiali Jan Piekarczyk i Piotr Borowy, w imieniu młodzieży studiującej – Alojzy Pawlak, a w imieniu młodzieży szkolnej – Ida Pasiówna. Wydarzenie to było jednym z ważniejszych wydarzeń z okresu międzywojennego. 21 lutego 2009 roku Orawa gościła prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej śp. Lecha Kaczyńskiego oraz prezydenta Republiki Słowacji Ivana Gaśparowića. Wizyta była owocem bardzo dobrej i rozwijającej się współpracy transgranicznej między gminą Jabłonka a miastem Trstena.
Program Uroczystych Obchodów
450-lecia Jabłonki
Jabłonka 10–17 lipca 2016r.
10 lipca, niedziela
„Wobec piękna gór czuję, że On jest. I wtedy zaczynam się modlić” – Jan Paweł II
15:00 Msza św. na Babiej Górze w intencji Orawian sprawowana przez kapłanów
z orawskich parafii pod przewodnictwem księdza proboszcza Grzegorza Łomzika.
11 lipca, poniedziałek
„W górach znajdujemy nie tylko wspaniałe widoki, które można podziwiać,
ale niejako szkołę życia. Uczymy się tutaj znosić trudy w dążeniu do celu,
pomagać sobie wzajemnie w trudnych chwilach” – Jan Paweł II
Historia i dorobek Stowarzyszenia Gmin Babiogórskich
14:00 Konferencja z okazji XX-lecia działalności Stowarzyszenia Gmin Babiogórskich
(Orawskie Centrum Kultury w Jabłonce):
– „Historia i dorobek Stowarzyszenia Gmin Babiogórskich” – prezentacja multimedialna –
Przewodniczący – Starszy Gazda Marek Listwan.
– „Atrakcje turystyczno-krajoznawcze gmin babiogórskich” – Marcin Leśniakiewicz.
– „Walory przyrodnicze obszaru Stowarzyszenia Gmin Babiogórskich” – Dyrektor
Babiogórskiego Parku Narodowego Tomasz Pasierbek.
– „Jednostki samorządu terytorialnego, a organizacje pozarządowe. Dobre praktyki
współpracy gmin z SGB na przykładzie Gminy Jabłonka” – Wójt Gminy Jabłonka Antoni
Karlak.
– Wręczenie Laurów Babiogórskich.
– Wystąpienia zaproszonych gości.
– „Nuty wokół Babiej Góry” – program artystyczny: Kapela Skoblicka z Suchej Beskidzkiej,
Mali Stronianie ze Stryszowa, Juzyna z Zawoi, Budzowskie Kliszczaki z Budzowa,
Jaferki z Koszarawy, Babiogórzanie – Polana Makowska z Makowa Podhalańskiego,
Orawianie z Lipnicy Wielkiej, Hajduki z Zubrzycy Dolnej, Jaszczurowianki z Mucharza,
Stowarzyszenie Gospodyń Sidzinianki z Sidziny.
Wystawy:
– wydawnictw Stowarzyszenia Gmin Babiogórskich,
– strojów ludowych,
– rękodzieła ludowego.
Degustacja potraw regionalnych.
12 lipca, wtorek
„Góry odsłaniają swoje sekrety tylko przed tym,
kto ma odwagę rzucić im wyzwanie” – Jan Paweł II
Euroregion „Tatry” z powinszowaniem Jabłonce
14:00 – 15:30 Konferencja na temat polsko-słowackiej współpracy transgranicznej
Euroregionu „Tatry” (Orawskie Centrum Kultury w Jabłonce):
– „Realizacja projektów w Euroregionie „Tatry” na temat ochrony
dziedzictwa kulturowego”.
– „Projekty transgraniczne Gminy Jabłonka”.
– „Historyczno-kulturowo-przyrodniczy szlak wokół Tatr”.
– „Od Euroregionu „Tatry” do Europejskiego Ugrupowania Współpracy
Terytorialnej”.
15:30 – 16:00 Otwarcie wystawy prezentującej rezultaty zrealizowanych mikroprojektów
w Euroregionie „Tatry” w ramach Programu Współpracy Transgranicznej
Rzeczpospolita Polska – Republika Słowacka 2007-2013.
16:00 – 16:30 Przerwa kawowa.
16:30 – 19:00 Program artystyczny: zespół taneczny Maguráčik z Kieżmarku, zespół
taneczny FREEZE z Liptowskiego Mikulasza, Młodzieżowa Orkiestra
Dęta z Trzciany, zespół New Market Jazz Band z Nowego Targu.
13 lipca, środa
„Świat bez sztuki naraża się na to, że będzie światem zamkniętym na miłość” – Jan Paweł II
11:00 V Kiermasz Sztuki na Orawie – otwarcie (przed UG w Jabłonce).
15:00 Malarstwo biskupa Jana Szkodonia – otwarcie wystawy w Orawskiej Bibliotece
Publicznej.
17:00 Msza św. w kościele pw. Św. Brata Alberta w Jabłonce-Borach.
18:30 „Jabłonczańskie posiady na 450-lecie” w Orawskim Centrum Kultury w Jabłonce:
– Promocja II części wydawnictwa „Jabłonka – stolica polskiej Orawy”.
– Promocja albumu „Jabłonka na starej fotografii”.
14 lipca, czwartek
„Pamięć o przeszłości oznacza zaangażowanie się w przyszłość” – Jan Paweł II
14:30 Orawski przemarsz spod Urzędu Gminy do kościoła w Jabłonce.
Orawskie muzyki: Trombity Haniaczyków, Hajduki z Zubrzycy Dolnej, Iskierecki
z Zubrzycy Dolnej, Babiogórzanie z Zubrzycy Dolnej, Shylec z Lipnicy Małej,
Orawskie heligonki z Jabłonki, Arwa z Orawki, Borzanie z Jabłonki – Bory,
muzyka Ludwika Młynarczyka, Orawska Muzyka-Arva oraz muzyki z Orawki,
Jabłonki i Podszkla, Heligony z Jabłonki i Rabczyc.
Zespoły regionalne: Skalniok z Zubrzycy Górnej, Rombań z Chyżnego, Małe Podhale
z Jabłonki, Koliba z Orawki, Dolanie z Zubrzycy Dolnej, Zespół z Podwilka
przy Towarzystwie Słowaków w Polsce, Koło Gospodyń Wiejskich z Podwilka, Małolipnicanie z Lipnicy Małej, Orawiacy z Lipnicy Wielkiej, Orawianie z Lipnicy Wielkiej – Przywarówka,
Orawskie Dzieci z Lipnicy Wielkiej, Serdocki z Podszkla, Orawska Grupa
Teatralna, Zielony Jawor z Krempach, Juzyna z Zawoi, Mali Wierchowianie
z Bukowiny Tatrzańskiej, Zespół Pieśni i Tańca im. Józefa Szczotki Wierchy
w Milówce, Zespół Regionalny z Brebu w Rumunii, Dziecięcy Zespół Regionalny
z Tarnopola na Ukrainie, Zespół Oravan Senior z Niżnej, Kapela Skoblicka
z Suchej Beskidzkiej, Mali Stronianie ze Stryszowa, Jaszczurowianki z Mucharza,
Budzowskie Kliszczaki z Budzowa, Jaferki z Koszarawy, Babiogórzanie – Polana
Makowska z Makowa Podhalańskiego, Stowarzyszenie Gospodyń Sidzinianki
z Sidziny.
Orkiestry Dęte: Reprezentacyjna Orkiestra Straży Granicznej w Nowym Sączu, OSP
Jabłonka, OSP Zubrzyca Górna, OSP Lipnica Mała, OSP Lipnica Wielka oraz
Trstená (SK), Nagymányok (H), Wolbórz (PL), Żarnowica (PL), Tvrdošín (SK).
Orkiestra ze Skomielnej Czarnej,
15:30 Stanisław Radwan „Orawskie oratorium”: Kompozycja z okazji 450-lecia
Jabłonki. Wykonanie: Camerata Silesia Zespół Śpiewaków Miasta Katowice
i Tatrzańska Orkiestra Klimatyczna pod dyrekcją Anny Szostak.
16:00 Msza św. w kościele pw. Przemienienia Pańskiego w Jabłonce koncelebrowana
pod przewodnictwem Księdza Kardynała Stanisława Dziwisza.
17:30 Uroczyste odsłonięcie i poświęcenie Pomnika Świętego Jana Pawła II – Pielgrzyma:
– Przemówienia okolicznościowe.
– Andrzej Dziubek De Press „Cy bocycie Świynty Ojce”.
19:00 Orawski poczęstunek.
19:50 Odsłonięcie zegara na 450-lecie Jabłonki w parku przed Urzędem Gminy.
„Dawniej na Orawie” – uroczyste otwarcie plenerowej wystawy fotograficznej.
20:00 Uroczysta akademia w Orawskim Centrum Kultury w Jabłonce:
– Koncert Reprezentacyjnej Orkiestry Straży Granicznej w Nowym Sączu.
– Powitanie gości i przemówienia okolicznościowe.
– „Orawa” Wojciecha Kilara – Tatrzańska Orkiestra Klimatyczna pod dyrekcją
Agnieszki Kreiner.
– „U źródeł Orawy” – Orawskie muzyki (kompozycja na 450-lecie Jabłonki).
15 lipca, piątek
„Jeśli chcesz znaleźć źródło musisz iść do góry, pod prąd” – Jan Paweł II
10:00 Międzynarodowy turniej piłki nożnej na stadionie sportowym w Jabłonce.
12:00 Spotkanie finalistów 15 edycji konkursu na najlepszego gospodarza gminy „Wójt
Roku 2015” w Orawskiej Bibliotece Publicznej.
13:00 Spotkanie miast i gmin partnerskich w Orawskiej Bibliotece Publicznej.
15:00 Konferencja naukowa z okazji 450-lecia Jabłonki (Orawskie Centrum Kultury
w Jabłonce):
– „Gmina Jabłonka: dziedzictwo – rozwój” – Wójt Gminy Jabłonka Antoni Karlak.
– „Początki wsi w świetle źródeł. Jabłonka w XVI w.” – prof. dr hab. Tadeusz
Trajdos.
– „Jabłonka w czasie Wiosny Ludów” – dr Karol Balazs.
– „Współczesna literatura orawska” – dr Barbara Zgama.
17:00 Odsłonięcie pamiątkowych tablic z okazji 450-lecia Jabłonki ufundowanych przez
miasta i gminy partnerskie (obok Urzędu Gminy w Jabłonce).
18:00 Spotkanie z osobistym fotografem Papieża Jana Pawła II Arturo Mari (Orawskie
Centrum Kultury w Jabłonce).
19:00 „Pokłon Orawie” – koncert w Orawskim Centrum Kultury w Jabłonce:
– Stanisław Radwan : Kompozycja z okazji 450-lecia Jabłonki.
– Koncert Orawskiej Samorządowej Szkoły Muzycznej I Stopnia w Jabłonce.
– Koncert Orawian: Dominika Grzybacz, Ania Dudek, Anna Bugajska,
Szymon Grzybacz i Gabriela Grzybacz, zespół Rudel.
16 lipca, sobota
„Człowiek jest jednocześnie dzieckiem i ojcem kultury, w której żyje” – Jan Paweł II
15:00 VII Orawski Rajd Motocyklowy.
15:00 I Międzynarodowy Festiwal „Na pograniczu kultur w Jabłonce na Orawie” (stadion
sportowy w Jabłonce):
– Węgierska Orkiestra Dęta z Nagymányok, Orkiestra Dęta z Żarnowicy – Wolbórz.
– Zielony Jawor z Krempach, Juzyna z Zawoi, Mali Wierchowianie z Bukowiny
Tatrzańskiej, Zespół Pieśni i Tańca im. Józefa Szczotki Wierchy w Milówce, Zespół
Regionalny z Brebu w Rumunii, Dziecięcy Zespół Regionalny z Tarnopola na
Ukrainie, Zespół Oravan Senior z Niżnej na Słowacji, Muzyka Orawska.
19:00 Jubileusz 35-lecia zespołu De Press (stadion sportowy w Jabłonce):
– Andrzej Dziubek i De Press – gościnnie z Norwegii: Synnove Rognlien-wokal,
Helg – Synnove Rognlien
– Synnove Rognlien – norweskie melodie ludowe.
– De Press: Andrzej Dziubek – vocal, Dariusz Budkiewicz – bas, Jacek
Szczepaniak – gitara, Seweryn Piętka – perkusja.
– De Press i orawscy muzykanci.
17 lipca, niedziela
„Góry dają człowiekowi, poprzez zdobywanie wzniesień nieograniczony kontakt z przyrodą
– poczucie wewnętrznego wyzwolenia, oczyszczenia, niezależności” – Jan Paweł II
11:00 Msza św. w kościele pw. Przemienienia Pańskiego w Jabłonce koncelebrowana pod
przewodnictwem Księdza Biskupa Jana Szkodonia.
14:00 Orawski orszak – przemarsz spod Urzędu Gminy na stadion sportowy w Jabłonce.
14:30 Występ Orkiestry Dętej OSP Jabłonka, Węgierskiej Orkiestry Dętej z Nagymányok
i Orkiestry Dętej z Żarnowicy – Wolbórz.
15:00 Trombity Haniaczyków. Orawskie muzyki.
15:30 Oficjalne otwarcie „Orawskiego Lata 2016”.
16:00 Wręczenie Nagrody Wójta „Pasterski Róg”.
16:15 Występ zespołów folklorystycznych: Małe Podhale z Jabłonki, Orawianie z Lipnicy
Wielkiej – Przywarówka, Orawskie Dzieci z Lipnicy Wielkiej, Małolipnicanie
z Lipnicy Małej, Koliba z Orawki, Serdocki z Podszkla, Zespół Regionalny z Brebu
w Rumunii, Dziecięcy Zespół Regionalny z Tarnopola na Ukrainie.
17:15 Konkursy: popisy hajduków, „masło moje masło”, wspinanie na pal.
18:15 Ogłoszenie wyników konkursów.
18:30 Występ zespołów folklorystycznych: Skalniok z Zubrzycy Górnej, Rombań
z Chyżnego, Dolanie z Zubrzycy Dolnej, Orawiacy z Lipnicy Wielkiej, Zespół
Śpiewaczy z Wolborza.
20:00 Koncert gwiazdy „Orawskiego Lata” – zespół Pectus.
22:00 Pokaz sztucznych ogni i zakończenie
