POLSKA-SŁOWACJA. Liczne i reprezentatywne polsko-słowackie grono skupione wokół Związku Euroregion „Tatry” i Zdrużenia Region „Tatry” uczestniczyło dziś w uroczystej inauguracji Europejskiego Ugrupowania Współpracy Transgranicznej. – Dopóki Unia będzie dawała pieniądze na „peryferie”, to niech je tak nazywa… rozpoczął swój wykład prof. dr hab. Kazimierz Jóskowiak z Wyższej Szkoły Zarządzania i Prawa im. Heleny Chodkowskiej w Warszawie.
To znaczące
dla 
polsko-słowackiego
pogranicza 
wydarzenie 
odbyło
się w
siedzibie 
nowotarskiego
Ośrodka Współpracy Polsko-Słowackiej i miało formę konferencji podsumowującej kilkuletnie starania o zaistnienie na pograniczu podmiotu prawa europejskiego, z którym wiązane są nadzieje, że będzie jeszcze skuteczniejszym narzędziem do pozyskiwania unijnych środków. Przyszedł też czas podziękowań dla wszystkich zaangażowanych w powstanie Ugrupowania – inicjatorów, orędowników i członków polsko-słowackiej komisji ds. EUWT.
Obrady prowadzili Bogusław Waksmundzki – przewodniczący Rady Związku Euroregion „Tatry”, Jozef Dubjak – przewodniczący Rady Združenia Region „Tatry”.
Zaproszeni goście reprezentowali aż trzy resorty: ministerstwo rozwoju regionalnego, spraw zagranicznych i spraw wewnętrznych z ich słowackimi odpowiednikami; służby dyplomatyczne obu państw (nie brakło Konsula Generalnego Republiki Słowackiej w Krakowie, dra Marka Lisansky’ego); parlamentarzystów i europarlamentarzystów, komisje europejskie w Polsce i na Słowacji, Podhalańską Państwową Wyższą Szkołę Zawodową, Polsko-Słowacką Izbę Przemysłowo-Handlową w Krakowie, Nowotarską Izbę Gospodarczą, zaprzyjaźnione euroregiony, małopolskie władze, wreszcie samorządowców z obu stron Tatr – „krajów” żylińskiego i preszowskiego, Podhala, Spisza, Orawy.
Podziękowania za inicjatywę i doprowadzenie prac nad EUWT do szczęśliwego finału prowadzący wręczyli tym spośród 11 tak uhonorowanych osób, które mogły przybyć na inaugurację. Adresaci podziękowań to członkowie polsko-słowackiej komisji ds. EUWT (Czesław Borowicz, prof. Kazimierz Jóskowiak, Eugeniusz Zajączkowski – wiceburmistrz Nowego Targu, Józef Biros i Frantisek Lach ze Spiskiej Nowej Wsi); Honorowi Członkowie Euroregionu „Tatry” (Wendelin Haber, Jan Skupin, dr Bogdan Wrzochalski, Julius Lojek, Olga Marhulikova, Milan Newlaza) oraz dyrektor biura ET w Nowym Targu, Antoni Nowak.
Przewodniczący Bogusław Waksmundzki wszystkim zaangażowanym w europejskie dzieło i przyszłym beneficjentom życzył, by środki na współpracę transgraniczną mogły być wykorzystywane nie tylko do poznawania siebie, ale i rozwoju gospodarczego regionów.
– Po 2020 roku, po nowej perspektywie finansowania, może już będziemy centrum, a nie peryferiami… – mówił.
Wykłady głoszone przez reprezentantów Wyższej Szkoły Zarządzania i Prawa im. Heleny Chodkowskiej w Warszawie i Słowackiej Akademii Nauk oraz wystąpienia przedstawicieli ministerstw i kancelarii premiera RS, skupiały się na roli współpracy terytorialnej w procesie integracji europejskiej, wyzwaniach i szansach związanych z EUWT. Odtwarzały też kilkuletnią historię starań o stworzenie Ugrupowania.
Przypomnijmy, że w sierpniu, w nowotarskim Ośrodku Współpracy Polsko-Słowackiej, została podpisana Konwencja o utworzeniu Europejskiego Ugrupowania Współpracy Terytorialnej TATRY przez Związek Euroregion „Tatry” ze strony polskiej i Združenie Region „Tatry” ze strony słowackiej. W Kieżmarku natomiast podpisano potem Statut nowego podmiotu i wybrano jego władze.
Tam też odbyło się pierwsze posiedzenie Zgromadzenia EUWT TATRY. Jest ono najwyższym organem Ugrupowania i składa się z 14 przedstawicieli członków Ugrupowania. 7 z nich (Władysław Bieda, Paweł Dziuban, Antoni Karlak, Michał Jarończyk, Stanisław Łukaszczyk, Grzegorz Niezgoda, Bogusław Waksmundzki) reprezentuje Związek Euroregion „Tatry”, a 7 kolejnych (Štefan Bieľak, Michal Biganič, Jozef Ďubjak, Igor Kredátus, Štefan Kubík, Peter Petko, Jozef Repaský) – Združenie Region „Tatry”.
Podczas tego posiedzenia ukonstytuowały się władze Ugrupowania. Przewodniczącym Zgromadzenia został wybrany Štefan Bieľak, burmistrz Spiskiej Beli oraz współprzewodniczący polsko-słowackiej komisji ds. EUWT, która opracowała Konwencję i Statutu Ugrupowania. Wiceprzewodniczącym Zgromadzenia został Bogusław Waksmundzki, przewodniczący Rady Związku Euroregion „Tatry” i współprzewodniczący wyżej wymienionej komisji ze strony polskiej.
Natomiast dyrektorem Ugrupowania, który jest statutowym organem wykonawczym i kieruje jego działalnością, wybrano Agnieszkę Pyzowską, pracownicę biura Związku Euroregion „Tatry” w Nowym Targu, koordynatorkę projektu pt. Od Euroregionu „Tatry” do Europejskiego Ugrupowania Współpracy Terytorialnej. Wybrano również członków Rady Nadzorczej, która pełnić będzie funkcję organu kontrolnego Ugrupowania. Rada ma 6 członków, z których 3 (Paweł Cetera, Adam Sawina i Edward Tybor) reprezentuje Związek Euroregion „Tatry”, a 3 (Ľudmila Gnojčáková, Jan Pávlík i Alexander Slafkovský) – Združenie Region „Tatry”.
Europejskie Ugrupowania Współpracy Terytorialnej zostały wprowadzone w 2006 roku przez Parlament Europejski i Radę, aby ułatwiać współpracę pomiędzy transgranicznymi partnerami, głównie w zakresie przygotowania i realizacji wspólnych projektów współfinansowanych przez Unię Europejską, jak również projektów bez finansowego wkładu Unii Europejskiej. W Europie działa już 37 Ugrupowań. W Polsce powstały dotychczas tylko 2. Europejskie Ugrupowanie Współpracy Terytorialnej TATRY jest pierwszym w Polsce Ugrupowaniem utworzonym przez euroregion. Kilka miesięcy temu powstało także EUWT TRITIA z siedzibą w Cieszynie, utworzone przez Województwo Śląskie, Województwo Opolskie, słowacki Samorządowy Kraj Żyliński i czeski Kraj Morawsko-Śląski.
EUWT TATRY będzie narzędziem dla Związku Euroregion „Tatry” i Združenia Region „Tatry”, a tym samym dla samorządów lokalnych pogranicza do skuteczniejszej realizacji wspólnych, polsko-słowackich projektów. Ugrupowanie powstało w specyficznym momencie – niedługo zostaną przyjęte rozporządzenia dotyczące nowej perspektywy finansowej Unii Europejskiej, trwają prace nad nowym programem współpracy transgranicznej PL-SK 2014-2020. Jest to zatem najbardziej odpowiedni czas, aby przygotować wspólne strategiczne projekty. Założyciele zabiegają również o wspólne ze stroną słowacką zarządzanie funduszem mikroprojektów w nowym programie. Do tej pory bowiem tylko Związek Euroregion „Tatry” po stronie polskiej odpowiadał za zarządzanie i cały proces naboru, oceny, kontrolowania i rozliczenia małych transgranicznych projektów. Za pośrednictwem biura w Nowym Targu samorządy, instytucje i organizacje pozarządowej z pogranicza uzyskały dofinansowanie dla ponad 250 projektów na łączną kwotę ponad 5 milionów euro.
Wspólne zarządzanie mikroprojektami przez polską i słowacką stronę w ramach EUWT TATRY w nowym programie współpracy transgranicznej byłoby rozwiązaniem innowacyjnym i upraszczającym wiele zasad realizacji projektów.
Fot. Anna Szopińska
