BUKOWINA TATRZAŃSKA. Dwa dni trwały w „wierchowej wsi” IX Spotkania Muzyk Podhalańskich „Dziadońcyne Granie”. Tegoroczny przegląd kapel był połączony z obchodami 120. lecia urodzin wybitnej muzykantki Bronisławy Dziadoń-Konicznej.
Bronisława Dziadoń-Konieczna urodziła się w 1894 roku na Łysej Polanie, gdzie jej ojciec, Jędrzej Dziadoń był leśniczym. Od dziecięcych lat towarzyszyła jej muzyka. Grał jej ojciec i wuj, grali też bracia. Częstym gościem w domu był Bartłomiej Obrochta, u którego pobierała później pierwsze lekcje gry na skrzypcach. Ze względu na niechęć ojca do jej pasji, bo przecież „granie to nie babsko rzec”, pod jego nieobecność sięgała po skrzypce i grała…. Wielkim sprzymierzeńcem dla dziewczyny okazał się hrabia Zamoyski. Polecił on hrabiemu Baczyńskiemu przywieźć Brońci wspaniałe skrzypce z Wiednia a Jędrzeja przekonał, by ten pozwolił rozwijać talent młodej muzykantce. W rodzinnej kapeli Dziadoniów została prymistką mając 12 lat. Oficjalnie zaś jako pierwsza kobieta – prymistka Podhala wystąpiła w 1952 roku, kiedy to na Pierwszym Podhalańskim Popisie Konkursowym Ludowych Muzyk Góralskich w Zakopanem zdobyła specjalną nagrodę najlepszego prymisty. Mając 22 lata wyszła za mąż za Kazimierza Koniecznego i zamieszkała w Bukowinie Tatrzańskiej. Mimo wielu obowiązków w domu niebawem założyła własną kapelę, uczyła gry na skrzypcach młodych muzykantów. „Dziadońka” była ciepłą, wzbudzającą jednocześnie wielki szacunek i respekt, osobą która potrafiła skupić wokół siebie zarówno dzieci jak i wybitnych muzykantów. Jej nuty zapadały w pamięci, przenikały serca słuchaczy. Dla wielu była niedoścignionym wzorem. Patronat Jej osoby nad Spotkaniami Muzyk w bukowiańskim Domu Ludowym jest niejako zobowiązaniem do zachowania i pielęgnowania tradycyjnej góralskiej muzyki, którą obecnie tak łatwo adaptuje się do celów komercyjnych.
Pierwszy dzień przyniósł wieczór wspomnień o bukowiańskiej muzykantce. W Domu Ludowym licznie zgromadziła się rodzina „Krzesnomatki” oraz ludzie, którzy mieli zaszczyt ją poznać osobiście jak i Ci, którym bliska sercu jest góralska muzyka. Była to niepowtarzalna okazja aby o babci, jako bardzo ciepłej i charakternej kobiecie opowiedział jej wnuk Stanisław Hodorowicz. Mistrzynię wspominali również jej uczniowie: Stanisława Galica-Górkiewicz, Eugeniusz Wilczek i Józef Koszarek. Aleksandra Szurmiak-Bogucka przypomniała o konkursowych występach prymistki, zaś Krzysztof Trebunia–Tutka przywołał historie opowiedziane mu przez ojca Władysława.
Tego wieczoru, dzięki uprzejmości Rodziny Hodorowiczów, można było zobaczyć słynne wiedeńskie skrzypce, dar hrabiego Zamoyskiego dla Bronisławy. Skrzypce, owiane legendą, o których do tej pory każdy tyko słyszał, a po 46 latach zabrzmiały ponownie w rękach ujka Giynka i pani Stasi Górkiewicz.
Agnieszka Konieczna–Kuk z okazji 120. rocznicy urodzin Dziadońki podarowała Domu Ludowemu oraz całej bukowiańskiej społeczności, piękną płaskorzeźbę z wizerunkiem skrzypaczki i wyrytym wierszem swojego autorstwa.
Obchody tejże rocznicy były okazją do wydania przez Dom Ludowy płyty CD z archiwalnymi nagraniami Bronisławy. Płyta ta jest niezwykłą pamiątką, inspiracją dla młodego pokolenia, jednak przede wszystkim stanowi nieoceniony dokument muzyki podhalańskiej tamtego okresu.
Podczas inauguracji IX Spotkań Muzyk Podhalańskich zostały zaprezentowane złóbcoki (gęśliki podhalańskie) wykonane przez uczestników warsztatów, realizowanych dzięki współpracy z Instytutem Muzyki i Tańca w ramach programu „Szkoła mistrzów budowy instrumentów ludowych”. Prezentacji tej dokonał artysta lutnik Andrzej Czernik Gracka wraz z uczniami: Maciejem Ludwiczakiem, Marcinem Michalikiem i Bartłomiejem Mrowcą.
W imieniu Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego Małgorzaty Omilanowskiej, senator Stanisław Hodorowicz wręczył Stanisławie Galicy-Górkiewicz „Nagrodę Specjalną w uznaniu zasług dla polskiej kultury ludowej”. Gratulacje na ręce Pani Stanisławy złożył Wójt Gminy Bukowina Tatrzańska Stanisław Łukaszczyk oraz Dyrektor Bukowiańskiego Centrum Kultury Bartłomiej Koszarek.
Drugi dzień to przesłuchania tradycyjnych muzyk, które poprzedzone zostały Mszą Świętą w kościele parafialnym oraz złożeniem kwiatów na grobie Bronisławy Dziadoń-Koniecznej.
Na deskach Domu Ludowego zaprezentowało się dwanaście muzyk z różnych stron Podhala w 3-osobowych składach. Liczna publiczność w skupieniu słuchała, jak z pod smyczków płyną nuty.
Komisja Artystyczna w składzie:
mgr Aleksandra Szurmiak-Bogucka – etnomuzykolog
mgr Dorota Majerczyk – etnolog
dr Stanisława Trebunia-Staszel – etnograf
prof. Stanisław Andrzej Hodorowicz – Senator RP, również hetman zbójnickiej braci, pod którego patronatem odbywa się impreza
Eugeniusz Wilczek – muzykant, najwybitniejszy uczeń Dziadońki
– przesłuchała 12 muzyk podhalańskich, występujących w tradycyjnym trzyosobowym składzie:
• muzykę Bachledów ze Zoru,
• muzykę Janusza Turzy z Bukowiny Tatrzańskiej,
• muzykę Adama Karpiela z Kościeliska,
• muzykę Stanisława Waliczka z Białki Tatrzańskiej,
• muzykę Łukasza Gromady z Ostrowska,
• muzykę Leszka Szewczyka z Łopusznej,
• muzykę braci Suvadów z Suchej Hory,
• muzykę Tomasza Trzebuni-Rząski z Kościeliska,
• muzykę „Trutni”,
• muzykę Zespołu „Podhalanie” z Ludźmierza,
• muzykę Stowarzyszenia Miłośników Kultury Ludowej z Chabówki,
• muzykę Skupniów-Salamunów ze Stasikówki.
Komisja postanowiła uhonorować następujących wykonawców:
• zdobywcą „Dziadońcynego smycka” – jest muzyka Adama Karpiela z Kościeliska
Ponadto nagrody otrzymują:
• prymista Jan Skupień-Salamuna ze Stasikówki – Puchar Senatora Stanisława Hodorowicza,
• prymista Leszek Szewczyk z Łopusznej – Puchar Senatora Stanisława Hodorowicza,
• muzyka Bachledów ze Zoru – zbyrcok ufundowany przez twórcę ludowego Józefa Kulawiaka z Odrowąża Podhalańskiego,
• muzyka Tomasza Trzebuni-Rząski z Kościeliska – spinka góralska ufundowana przez Janusza Koniecznego z Bukowiny Tatrzańskiej,
• muzyka Stowarzyszenia Miłośników Kultury Ludowej z Chabówki – kapliczka ufundowana przez twórcę ludowego Władysława Łukaszczyka z Murzasichla,
• muzyka „Trutniów” – „rozki góralskie” ufundowane przez twórcę ludowego Józefa Koszarka z Bukowiny Tatrzańskiej,
• muzyka Janusza Turzy z Bukowiny Tatrzańskiej – nagroda specjalna za kontynuację bukowiańskiego stylu muzykowania, w postaci książek ufundowanych przez Senatora Stanisława Hodorowicza i spinki góralskiej ufundowanej przez Janusza Koniecznego z Bukowiny Tatrzańskiej,
• muzyka Stanisława Waliczka z Białki Tatrzańskiej – spinka góralska ufundowana przez Janusza Koniecznego z Bukowiny Tatrzańskiej,
• muzyka braci Suvadów z Suchej Hory – książki ufundowane przez Senatora Stanisława Hodorowicza,
• muzyka Łukasza Gromady z Ostrowska – książki ufundowane przez Senatora Stanisława Hodorowicza,
• muzyka Zespołu „Podhalanie” z Ludźmierza – książki ufundowane przez Senatora Stanisława Hodorowicza.
Komisja Artystyczna pragnie podkreślić, bardzo dobry poziom prezentacji. Coroczne Spotkania Muzyk Podhalańskich są okazją do ukazania różnych interpretacji prezentowanej muzyki. Podkreślenia wymaga budujący fakt, że w Spotkaniach bierze udział wielu młodych wykonawców, którzy przejmują tradycję od swoich mistrzów.
Komisja dziękuje organizatorom za duży wkład pracy włożony w przygotowanie imprezy, oraz konferansjerowi Januszowi Łukaszczykowi za sprawne prowadzenie „Dziadońcynego Grania”.
Fot. Wojciech Kubina Bukowiańskie Centrum Kultury Dom Ludowy
