GMINA CZARNY DUNAJEC. Niezwykle uroczyście świętowano 172 rocznicę Powstania Chochołowskiego – zrywu chłopów przeciw zaborcy, wpisującego się w walki powstańcze. Równocześnie była to inauguracja na Podhalu obchodów 100 lecia odzyskania przez Polskę Niepodległości. W obchodach wzięło udział wielu gości, a wśród nich Piotr Now
acki, doradca Prezydenta RP Andrzeja Dudy oraz parlamentarzyści.
Uroczystości rozpoczęły się mszą świętą odprawioną przez dziekana Dekanatu Czarny Dunajec – ks. Krzysztofa Kocota, który wygłosił również okolicznościowe kazanie. Koncelebrował ją w asyście: ks. Władysława Kosa i ks. Stanisława Syca. Po nabożeństwie złożono symboliczne wiązanki kwiatów pod pomnikiem poświęconym powstańcom.
Zaraz potem na placu przykościelnym zaprezentowana została rekonstrukcja historyczna Powstania Chochołowskiego autorstwa Stanisława Apostoła i Adama Błaszczyka, którzy wcielili się w role ks. Józefa Leopolda Kmietowicza i organisty Jana Kantego Andrusikiewicza, przywódców powstania. Towarzyszyli im mieszkańcy Chochołowa i okolicznych miejscowości oraz członkowie grup rekonstrukcji historycznych Kędzierzyna-Koźla i Waksmundu. Uczestników wydarzenia do widowiska wprowadziła Anna Mlekodaj z Podhalańskiej Państwowej Wyższej Szkoły Zawodowej w Nowym Targu omawiając tło historyczne i przyczyny wybuchu góralskiego „Poruseństwa” w Chochołowie. Po inscenizacji był poczęstunek w miejscowej szkole.
Do powstańczego zrywu doszło dokładnie 21 lutego 1846 roku w Chochołowie. To wtedy górale z Chochołowa, Cichego, Dzianisza, Witowa i okolic pod przywództwem Jana Kantego Andrusikiewicza, miejscowego nauczyciela i organisty oraz wikarego ks. Józefa Leopolda Kmietowicza wystąpili zbrojnie przeciw władzom austriackim. Pamięć o tych bohaterach Poruseństwa jest pielęgnowana.
Powstanie Chochołowskie wybuchło na skutek włączenia się górali w powstanie przeciwko zaborcy austriackiemu. Konspiratorzy, którzy docierali na Podhale, nawiązali kontakt z miejscowymi działaczami narodowymi: wikarym z Chochołowa – ks. Józefem Leopoldem Kmietowiczem, poważanym we wsi nauczycielem i organistą Janem Kantym Andrusikiewiczem, ks. Michałem Głowackim z Poronina i wikarym z Szaflar ks. Michałem Janiczkiem. Prowadzili oni akcję agitacyjną na terenie Podhala i budzili w góralach niepodległościowego ducha. W nocy z 21 na 22 lutego chłopi z Chochołowa i okolicznych wsi pod wodzą Andrusikiewicza i weterana Powstania Listopadowego Wojciecha Lebiockiego napadli na koszary straży skarbowej w Suchej Górze. Skonfiskowali broń i 600 guldenów, zrzucono z budynku orła cesarskiego i zniszczono słup graniczny. W niedzielę 22 lutego ks. Kmietowicz wezwał mieszkańców do przyłączenia się do powstania. Do wieczora zgromadziło się około 500 chłopów z okolicznych wsi. W nocy ruszył na powstańców prowadzony przez komisarza straży granicznej Romualda Fiutowskiego oddział około 20 strażników i 150 chłopów czarnodunajeckich, których atak powstańcy odparli, ale na krótko. 23 lutego do Chochołowa przybyła nowa grupa strażników wraz ze zmuszonymi do walki chłopami z Czarnego Dunajca. Tym razem górale bez pomocy z zewnątrz (powstanie w Krakowie odwołano, o czym wieść nie dotarła na czas na Podhale) musieli się poddać. Władze aresztowały ok. 150 uczestników powstania, wielu trafiło do niewoli. Powstanie, choć krótkie było pierwszym tak wyraźnym wystąpieniem górali przeciwko zaborcy. Do dziś w Chochołowie żywa jest pamięć o dzielnych powstańcach, pielęgnowana przez ich potomków.
W uroczystości uczestniczyli także licznie mieszkańcy Chochołowa i okolicznych miejscowości oraz tacy goście jak: senator RP Jan Hamerski, posłanka na sejm RP Anna Paluch, a także samorządowcy: radny województwa małopolskiego – Jan Piczura, wicestarosta nowotarski – Władysław Tylka, rdni powiatów nowotarskiego i tatrzańskiego oraz samorządowcy i pracownicy gminy Czarny Dunajec. Nie zabrakło i przedstawicieli straży granicznej, Delegatury Kuratorium Oświaty, Związku Podhalan, oddziału PTTK w Zakopanem, harcerzy z I PDH „Orły”, gminnego zarządu OSP oraz innych instytucji i stowarzyszeń, dyrektorów szkół i nauczycieli. Były też liczne poczty sztandarowe oraz wyjątkowi goście – potomkowie Jana Kantego Andrusikiewicza, przywódcy Powstania Chochołowskiego.
Obchody 172. rocznicy Powstania Chochołowskiego zorganizowane zostały przez Wójta Gminy Czarny Dunajec, Radę Gminy Czarny Dunajec, Muzeum Tatrzańskie w Zakopanem, Centrum Kultury i Promocji Gminy Czarny Dunajec, Radę Sołectwa Chochołów, Szkołę Podstawową w Chochołowie, Związek Podhalan Oddział w Chochołowie i OSP Chochołów.
