ZUBRZYCA GÓRNA. Muzeum – Orawski Park Etnograficzny w Zubrzycy Górnej zaprasza do wspólnego celebrowania powrotu Wiosny na Orawę. Piękna i duża impreza rozpocznie się 11 maja o godz. 12. Wstęp wolny.
W ramach 
Wiosny 
na Orawie, 
w malowniczo 
położonym u stóp Babiej Góry Skansenie, będzie można świętować inaugurację nowego sezonu turystycznego na Orawie. 11 maja Muzeum zaprezentuje zwiedzającym nowy sektor, składający się z 12 obiektów wraz z wyposażeniem, które tego dnia będą tętniły życiem. W każdej z chałup będą się odbywały warsztaty i pokazy tradycyjnego rzemiosła, a na wolnym powietrzu prezentacja dawnych, tradycyjnych gier i zabaw dziecięcych. Na scenie amfiteatru w skansenie wystąpią zespoły regionalne oraz – wieczorem – grupa De Press, a w należącym do skansenu kościele odbędzie się koncert muzyki klasycznej. Przez cały dzień będzie można zobaczyć pokazy folklorystyczne i spróbować regionalne potrawy.
Wiosna na Orawie stanowi zwieńczenie sześcioletniego projektu unijnego pn. Rozwój Orawskiego Parku Etnograficznego w Zubrzycy Górnej, o wartości około 9 milionów złotych. Szczegółowe informacje:www.orawa.eu
Program imprezy
Wiosna na Orawie
Termin: 11 maja 2013 rok
Miejsce: Muzeum – Orawski Park Etnograficzny, nowy sektor Muzeum
Miejsce: amfiteatr
Część I
12.00 – Powitalny utwór w wykonaniu współpracujących z Orawskim Centrum Kultury w Jabłonce zespołów regionalnych: Małe Podhale, Hajduki i Iskierecki.
12.10 – Otwarcie sezonu i nowych przestrzeni kulturowych skansenu.
12.25 – Podziękowanie Pani Emilii Rutkowskiej, dyrektora Muzeum – Orawski Park Etnograficzny
w Zubrzycy Górnej w latach 2001 – 2012 za wieloletnią pracę na rzecz skansenu.
12.45 – Poświęcenie skansenu przez proboszcza.
Część II
13.00 – Koncert orawskich kapeli dla Pani Emilii Rutkowskiej. Występ w wykonaniu zespołu regionalnego Małe Podhale
16.00 – Spektakl Ostatni wolorz, czyli Don Kichot po orawsku w wykonaniu Orawskiej Grupy Teatralnej im. dra Emila Kowalczyka z Lipnicy Wielkiej i Chyżnego (reż. Robert Kowalczyk)
17.00 – Konkursy (wręczenie nagród z konkursów organizowanych przez Orawską Bibliotekę Publiczną)
18.00 – Koncert De Press
Miejsce: Kościół p.w. Matki Bożej Śnieżnej
14.30 – Koncert Orkiestry Kameralnej w Nowym Targu w ramach projektu „Filharmonia pod strzechami”.
W programie:
Arcangelo Corelli – Concerto grosso D-dur Jan Sebastian Bach – Koncert na 2 skrzypiec
i orkiestrę;
Georg Philipp Telemann – Koncert na skrzypce, trąbkę i orkiestrę.
Miejsce: obiekty w nowym sektorze
od 10.00 do 18.00
1. prezentacje twórców regionalnych wraz z warsztatami pokazowymi (malarstwo, rzeźba, dawne zajęcia i rzemiosła).
2. lekcja na temat flory Babiej Góry (Babia Góra o różnych porach roku „Spójrz przez okno” – pokaz zdjęć oraz zajęcia edukacyjne dla dzieci i młodzieży). Pokaz zdjęć odbędzie się w zabudowie gospodarczej przy Plebani. O każdej pełnej godzinie począwszy od 11- tej do 15 tej 30 minutowy pokaz przeźroczy. W ramach zajęć edukacyjnych planuje się: gra planszowa dla 16 osób jednorazowo (11:30; 13:30) botaniczne domino dla max. 8 osób jednorazowo (12:30); szkiełko
i oko mędrca – prezentacja z komentarzem (14:00 – 15:00),
3. zajęcia i konkursy dla dzieci i młodzieży (z Orawską Biblioteką Publiczną): konkurs związany z Tuwimem, konkurs wiedzy o regionie ….. (12.00 – 17.00)
4. dodatkowo specjalnie dla dzieci Muzeum przygotuje orawskie zabawy dziecięce. W programie znajdą się: Ulijanka; Stary niedźwiedź mocno śpi; Polowanie; Konopki; Rzucanie szyszką na odległość; Zabawa w noszenie wody. Teren dla zabaw będzie wyznaczony i oznakowany. Zabawy organizowane będą w systemie ciągłym. Podczas zabaw dzieci będą znajdować się pod opieką rodziców.
5. prezentacje ofert kulturalnych i turystycznych poszczególnych gmin, instytucji, stowarzyszeń, etc
6. dodatkowo: Goście będą mogli (odpłatnie) spróbować potraw regionalnych przygotowanych przez Stowarzyszenie Gospodyń Wiejskich z Podwilka.
_______________________________________________________________________________
Historia skansenu w trzech odsłonach
Autor: Maria Dominika Wachałowicz-Kiersztyn, Dyrektor Muzeum – Orawskiego Parku Etnograficznego w Zubrzycy Górnej
W poszukiwaniu serca Orawy…
Fenomen orawskiego skansenu kryje się, w ofiarowanej w 1937 r. narodowi polskiemu przez ostatnich właścicieli, XVII – wiecznej zagrodzie szlacheckiej Moniaków wraz z czterohektarowym założeniem parkowo – krajobrazowym. Miłość do polskiej ziemi Joanny Wilczkowej i Sandora Lattyaka wiele lat później zaowocowały piękną ideą ratowania dziedzictwa Orawy. W połowie lat 50. XX w za sprawą dr Hanny Pieńkowskiej i dr Wandy Jostowej wokół rodowej siedziby Moniaków powstało muzeum regionalne z programem ekspozycyjnym typu parkowego dla którego nazwa: Muzeum – Orawski Park Etnograficzny w Zubrzycy Górnej została przyjęta w początku lat 70. XX w. W latach 50. – 70 XX w. XVIII w. i XIX wieczne zagrody i karczmy, dzwonniczki, warsztaty i ule z Podwilka, Zubrzycy, Jabłonki i Lipnicy rozsiadły się godnie wśród sędziwych drzew otulając stary dwór. Muzeum rozrastało się.
Przy wiejskiej drodze
Z czasem jednak koncepcja parku etnograficznego przestała wystarczać. Nowa idea stworzenia obrazu dawnej wsi orawskiej, łańcuchówki rozproszonej (typ wsi zakładanej
w średniowieczu na prawie niemieckim na zalesionych obszarach górskich), zawładnęła wyobraźnią skansenowskich muzealników. W latach 70 – tych XX w., za sprawą ówczesnej dyrektor – Grażyny – Herzig – Wolskiej i jej znakomitego zespołu z Działu Etnografii oraz Działu Dokumentacji i Konserwacji Muzeum – Orawskiego Parku Etnograficznego powstaje plan zagospodarowania przestrzennego w postaci tzw. struktury przestrzennej wsi (czyli tzw. II sektor Muzeum) i zostają dokonane zakupy obiektów zabytkowych. Poza oswojoną przestrzenią wrośniętych w historię parku domostw z miłością i poświęceniem odtworzono wiele zagród, warsztatów, szkołę i obiekty małej architektury. Mozolna praca załogi Muzeum pod kierownictwem Pani Wolskiej i kolejnego dyrektora Parku – Eugeniusza Moniaka przynosiła efekty, budziła radość i wywoływała dumę z wykonanego dzieła oraz znalazła uznanie środowiska muzealników w postaci najwyższego wyróżnienia Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego – Wydarzenie Muzealne Roku SYBILLA. Wieś pysznić się zaczęła swoją nową historią zaklętą w sędziwych odrzwiach, mocarnych płazach, kształtach zdobnych nadokienników i poezją codziennych przedmiotów. Jednak był to dopiero początek….
Nowe plany, nowe możliwości – nowe przestrzenie kultury
Wraz z Emilią Rutkowską – dyrektorem skansenu od 2001 roku nastał nowy rozdział w historii Muzeum. Dzięki niespożytej energii i uporowi nowego dyrektorka translokowano i odbudowano oraz poddano zabiegom konserwatorskim wiele obiektów budownictwa regionalnego z terenu polskiej Orawy i obszaru zamieszkałego przez górali kliszczackich (obiekty z XVII-XX w.). Dzięki staraniom wielu osób 1 stycznia 2006 roku Muzeum przechodzi pod opiekę Województwa Małopolskiego, a nowy organizator, to nowe możliwości.
Dzięki życzliwości i poparciu Województwa Małopolskiego Emilia Rutkowska wraz z pracownikami Muzeum przygotowuje kolejne plany rozbudowy Muzeum i w ramach zadania pn: Rozwój Orawskiego Parku Etnograficznego w Zubrzycy Górnej – współfinansowanego z MRPO 2007-2013 realizuje m.in.:
– odbudowę zabytkowego kościoła w Tokarni wraz z dwoma kapliczkami i dzwonnicą (wraz z zagospodarowaniem terenu pod wspomnianą inwestycję),
– rekonstrukcję zabytkowej remizy z Harkabuza (z okresu międzywojennego),
– odbudowę 4 zabytkowych budynków gospodarczych: Piekielnickiego z Piekielnika (poł. XX w.), W. Moniaka z Zubrzycy Górnej – Zimnej Dziury (pocz. XX w.), J. Misińca z Zubrzycy Górnej Zimnej – Dziury (poł. XX w.) oraz Łukaszczyka-Cibiorza z Podwilka (lata międzywojenne),
– generalny remont zagrody Kowalczyków (XIX w.) w Zubrzycy Górnej – Zimnej Dziurze,
– przenosiny i odbudowę zabytkowej plebanii (tzw. fary), salek katechetycznych i zabudowań gospodarczych z Powilka.
W nowym sektorze powstają również: nowoczesny amfiteatr oraz plac zabaw dla dzieci wraz z zapleczem sanitarnym.
Kropka nad „i”
Uwieńczeniem i zamknięciem ww. projektu będzie wybudowanie kopii młynotartaku z Chyżnego w tzw. „starym sektorze” Muzeum. Zadanie realizowane w b.r. ze środków MPRO przy wsparciu finansowym Województwa Małopolskiego jest dopełnieniem koncepcji ścieżek przemysłu wiejskiego na Orawie w postaci prezentowanych na terenie skansenu (w jego starej i nowej części) wiejskich zakładów przemysłowych (olejarni, folusza, tartaku, kuźni).
I co dalej? – nowe przestrzenie – koncepcje ożywiania ekspozycji stałych
Orawski skansen w najbliższej przyszłości będzie się nadal rozwijał (poprzez: zakup gruntów, translokację najcenniejszych, znajdujących się w terenie obiektów, adaptację istniejących zabytkowych nieruchomości do nowych celów służących rozwijającej się turystyce i kulturze, rozbudowę infrastruktury skansenu: o nowy parking, w przyszłości tradycyjną gastronomię i pomieszczenia magazynowe z profesjonalnymi pracowniami konserwatorskimi oraz centrum konferencyjnym, a także pokojami dla gości). W niedalekiej przyszłości zaplanowano również konserwację drzew znajdujących się na terenie Parku oraz projekty nowych ogródków, pól uprawnych oraz nasadzenie drzew owocowych. Takie zabiegi w połączeniu z konserwacjami obiektów zabytkowych znajdujących się na terenie skansenu wpłyną znacząco na uatrakcyjnienie ekspozycji.
Ale na tym nie koniec. Kontynuując chlubną tradycję ścieżek regionalnych zapoczątkowanych przez dyrektor Emilię Rutkowską, niedawno, we współpracy z lokalnymi stowarzyszeniami, Muzeum rozpoczęło rozmowy na temat sezonowej (weekendowej, w okresie wiosna – lato) propozycji ożywienia przestrzeni kulturowych skansenu poprzez prezentacje warsztatowe rzemieślników i artystów w wybranych obiektach Muzeum (z naciskiem na dawne wiejskie rzemiosła i przemysł). Próbkę tych wysiłków będzie można zobaczyć 11 maja b.r. podczas otwarcia sezonu turystycznego na Orawie i nowych przestrzeni kulturowych Muzeum. Z kolei zakończenie programu inwestycyjnego Rozwój Orawskiego Parku Etnograficznego w Zubrzycy Górnej znajdzie swój epilog w realizacji programu edukacyjnego Śladami przemysłu wiejskiego na Orawie.
11 maja 2013 roku, na terenie orawskiego skansenu otwieramy wspólne przedsięwzięcie pod nazwą Wiosna na Orawie.
