Program edukacyjny pod patronatem naszej gazety internetowej PODHALE REGION
HISTORIA GALICJI. Nieregularna armia złożona z ochotników dwa lata stawiała opór najsilniejszej wówczas armii świata. Taka może być najkrótsza definicja powstania styczniowego. W związku ze 150. jego rocznicą Forum Małopolskich Oddziałów Polskiego Towarzystwa Historycznego obmyśliło, zainicjowało i będzie realizować program edukacyjny „Echa powstania styczniowego w Małopolsce – ludzie i miejsca”. Również po Podhalu – rozsiane są powstańcze groby, o pamięć proszą się postaci bohaterów.
W gmachu 
Bursy 
Gimnazjalnej
im. dra 
Jana Bednarskiego 
w Nowym 
Targu miała miejsce kolejna z cyklu – po tarnowskiej i limanowskiej – konferencja prasowa przybliżająca założenia oraz planowane przedsięwzięcia w ramach tego wspieranego przez Województwo Małopolskie programu. Była to równocześnie inauguracja podhalańskiej odsłony ambitnie pomyślanego zadania.
Program realizowany jest pod honorowym patronatem: Bogdana Borusewicza – marszałka Senatu RP, Marka Sowy – marszałka Województwa Małopolskiego i Jana Szymczaka – prezesa Polskiego Towarzystwa Historycznego.
O samym programie mówili Robert Kowalski – prezes Oddziału PTH w Nowym Targu i Magdalena Dyląg – szefowa limanowskiego PTH. Zaplanowany harmonogram przedsięwzięć, jakie będą odbywać się na Podhalu, omówiła natomiast Jadwiga Jurkowska – koordynatorka lokalna programu. Będą to m.in.: konkursy historyczny, plastyczny i fotograficzny, wystawa historyczna pt. „Zapomniani bohaterowie z Galicji”, sesja edukacyjno-historyczna oraz wycieczka historyczno-krajoznawcza.
Zespół zadaniowy odpowiedzialny za realizację programu będzie pracował w składzie: Jagoda Jurkowska (Biblioteka Pedagogiczna, PTH, ZNP) – koordynator lokalny programu, Joanna Stachura (I LO Rabka Zdrój), Katarzyna Wyrobek (II LO w Nowym Targu), Janusz Horoszko (ZST w Nowym Targu), Urszula Krauzowicz (Szkoła Muzyczna w Nowym Targu) oraz Szczepan Kowalski (Biblioteka Pedagogiczna).
Szkoły uczestniczące w projekcie to: Zespół Szkół Technicznych im. St. Staszica w Nowym Targu, Zespół Szkół nr 3 im. Królowej Jadwigi w Nowym Targu oraz I Liceum Ogólnokształcące im. Eugeniusza Romera w Rabce-Zdroju.
Partnerami lokalnymi programu są samorząd, instytucje i stowarzyszenia, czyli: Urząd Miasta Nowego Targu, Wojewódzka Biblioteka Pedagogiczna w Nowym Sączu – Filia w Nowym Targu, Związek Nauczycielstwa Polskiego w Nowym Targu, Muzeum Uzdrowiska w Szczawnicy, Państwowa Szkoła Muzyczna im. Fryderyka Chopina w Nowym Targu, Miejski Ośrodek Kultury w Nowym Targu, Towarzystwo Bursy Gimnazjalnej im. dra Jana Bednarskiego, Zespół Samokształceniowy Nauczycieli Bibliotekarzy w Nowym Targu.
Forum Małopolskich Oddziałów Polskiego Towarzystwa Historycznego, które w skali kraju pozostaje najważniejszą, powszechną organizacją skupiającą historyków polskich tworzą aktualnie Oddziały PTH z Limanowej, Nowego Sącza, Nowego Targu i Tarnowa.
Cel ich wspólnego projektu to upamiętnienie 150. rocznicy powstania styczniowego w Małopolsce poprzez upowszechnianie wiedzy historycznej i ukazanie losów społeczeństwa polskiego pod zaborami, przede wszystkim zaś zaprezentowanie wkładu galicyjskiej ludności w procesie odzyskiwania przez Polskę niepodległości.
Projekt będzie realizowany od 15 stycznia do 30 listopada 2013 r. Ma on charakter programu edukacyjnego, którego inaugurację zaplanowano 14 marca, w Muzeum Regionalnym Ziemi Limanowskiej w Limanowej, a zakończenie – w Muzeum Okręgowym w Tarnowie. Składa się nań kilkanaście zadań o charakterze i zasięgu regionalnym, czyli małopolskim oraz lokalnym (Limanowa, Nowy Sącz, Nowy Targ, Tarnów).
W ramach działań regionalnych przewidziano 3 zdania:
1) wystawę czasową pt. „Zapomniani bohaterowi powstania styczniowego w Galicji”, która będzie prezentowana w czterech miejscowościach: Limanowej, Nowym Sączu, Nowym Targu i Tarnowie
2) konferencją naukową w Tarnowie z udziałem specjalistów w zakresie dziejów powstania styczniowego (jej tematyka będzie koncentrować się na galicyjskich konotacjach powstania styczniowego)
3) publikację naukową uzupełnioną płytą DVD z zapisem multimedialnym wystawy.
W ramach działań o zasięgu lokalnym zaplanowano 6 zadań, w tym sesje edukacyjne (3), wykłady (3) konkursy (4), wycieczkę (1), wystawę pokonkursową (1), koncert chóru (1). Planuje się zorganizowanie 3 sesji edukacyjno-historycznych (w Limanowej, Nowym Sączu i Nowym Targu), z udziałem uczniów szkół ponadgimnazjalnych w myśl idei „uczniowie dla uczniów” oraz zawodowych historyków. Planuje się również trzy wykłady historyczne dla młodzieży w Nowym Targu. Ponadto przewidziano cztery konkursy: fotograficzny, historyczny, plastyczny, na esej, skierowane do młodzieży gimnazjalnej i ponadgimnazjlanej. Podczas inauguracji programu w Limanowej zaplanowano koncert pieśni patriotycznych w wykonaniu Chóru Mieszanego Canticum Iubilaeum.
Realizację projektu wspierają instytucje Województwa Małopolskiego: Muzeum Okręgowe w Nowym Sączu i Muzeum Okręgowe w Tarnowie, Pedagogiczna Biblioteka Wojewódzka w Nowym Sączu Filia w Nowym Targu.
Inauguracji towarzyszyły pisma od Marszała Senatu, marszałka województwa, prezesa PTH.
– Poszukujemy osób i miejsc pochówków, mogił, krzyży, kaplic związanych z powstaniem styczniowym – mówiła Magdalena Dyląg, choć potężny materiał dokumentalny już został zebrany, a na planszach pokazane są i opisane sylwetki powstańców i powstańcze groby.
– Powstanie styczniowe to niezmiernie ważny etap polskiej historii, ale nie miało ono do tej pory należytej rangi w świadomości zbiorowej – mówił obecny na inauguracyjnej konferencji w Nowym Targu burmistrz Marek Fryźlewicz.
Miłą niespodzianką dla uczestników mszy w kościele św. Katarzyny, w rocznicę wybuchu powstania styczniowego, był widok dwóch młodzieńców w strojach powstańców, trzymających wartę pod Krzyżem Katyńskim. Byli to Michał Kuranda i Jacek Jabłoński. Delegacja udała się też pod krzyż powstańczy na nowotarskim cmentarzu.
* * *
Powstanie styczniowe odegrało w polskich dziejach rolę niezmiernie ważną zarówno z militarnego, jak też społecznego punktu widzenia. Jego klęska bynajmniej nie zatrzymała niepodległościowych dążeń Polaków, była tylko krwawym etapem na długiej drodze do wolności. Bitew i potyczek było w powstaniu ponad tysiąc. Zryw Polaków, podobnie jak wcześniejsza Wojna Krymska, dowiódł, że wielka Rosja jest jednak kolosem na glinianych nogach, co otwierało szansę na Polskę niepodległą. Powstanie również w dramatyczny sposób przypomniało Europie, że Polska nigdy nie zrezygnuje z wolnościowych aspiracji. Te marzenia spełniły się ponad pół wieku później. Wielu bohaterów „Stycznia 1863” doczekało „Listopada 1918”.
