NOWY TARG. Podczas badawczych prac archeologicznych na płycie rynku zostały odkryte ruiny XVI-wiecznego ratusza – resztki budowli z łupków piaskowca w postaci fundamentów, piwnicznego pomieszczenia, które spełniało prawdopodobnie rolę lochu do przetrzymywania więźniów i fragmentów baszty. Wojewódzki Konserwator Zabytków, Jan Janczykowski wizytował już wykopalisko na rynku i efekty prac archeologicznych chce przedstawić za dwa tygodnie.
– Odkrycie świadczy, że Nowy Targ w XVI w. był ważnym ośrodkiem administracyjnym, że miał znaczenie porównywalne z miastami po drugiej stronie granicy, na terytorium ówczesnego Królestwa Węgier, czyli dzisiejszej Słowacji – mówi burmistrz Marek Fryźlewicz. – Zyskując w 1346 r. prawa miejskie, Nowy Targ musiał swoim rajcom zapewnić pomieszczenie, gdzie mogliby się spotykać. Na rynku prawdopodobnie wznoszone były kolejno trzy albo nawet cztery ratusze. Z opisu sporządzonego w 1565 r. pochodzi wzmianka, że landwójt wybudował ratusz i archeolodzy przypuszczalnie trafili na resztki tej właśnie budowli. Są już sporządzone szkice, jest życzliwość Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków Jana Janczykowskiego i kierującego Delegaturą powiatową konserwatora Andrzeja Pietraszkiewicza. Czekamy teraz na zalecenia, jak trzeba wykopalisko zabezpieczyć, jak można wyeksponować, jakie będą jeszcze wymogi.
Resztki XVI-wiecznej budowli zostały odkryte po zachodniej stronie dzisiejszego ratusza i nie mają z nim połączenia (zachodnia część nie jest podpiwniczona). Na płycie rynku ich położenie jest bardziej centralne. Piwniczny loch to pomieszczenie o długości 8 metrów, głębokie na kilka metrów poniżej dzisiejszej płyty rynku. Nad lochem zachowały się resztki łukowego sklepienia. Grubość murów przekracza 1 metr, największa jest we fragmencie uznawanym za resztki ratuszowej wieży. Wapienna zaprawa, mimo upływu kilku wieków, wcale mocno jeszcze wiąże kamień.
Prócz fundamentów i podziemia, znaleziono podczas prac archeologicznych kilkadziesiąt monet i szczątki ceramik, których kształtu nie uda się odtworzyć inaczej niż przez wizualizację komputerową.
Archeologiczne odkrycia przedłużą prace na płycie przypuszczalnie o miesiąc, choć trudno dziś podać dokładny termin. Fundamenty odsłonięte przed frontem dzisiejszego ratusza, od strony południowej, zgodnie z decyzją Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków są właśnie zasypywane.
Burmistrz zapewnia, że w ratuszu zostanie urządzony kącik poświęcony odkryciom, znaleziskom i historii rynku. Na razie otwarta jest kwestia, co znajdzie się w „kapsule czasu”, mającej dokumentować kolejną (z odbywających się średnio raz na sto lat) przebudowę historycznego kwadratu. Kapsuła będzie zakopana w pobliżu kapliczki św. Jana Kantego.
Według nieoficjalnych jeszcze, najnowszych informacji, w ścianach piwnicznego pomieszczenia XVI-wiecznego ratusza znaleziono haki, co może świadczyć, iż wieźniowie byli tam przykuwani łańcuchami.
