POLSKA-SŁOWACJA. Nadzwyczajny Kongres Związku Euroregion „Tatry” utworzył dziś w Nowym Targu, w 18-rocznicę powstania ET, Europejskie Ugrupowanie Współpracy Terytorialnej „Tatry” z ograniczoną odpowiedzialnością. Towarzyszył temu duży entuzjazm ok. 40 delegatów. Wicewojewoda Andrzej Harężlak kilku osobom zasłużonym dla transgranicznej współpracy lub społeczności lokalnych wręczył przy tej okazji odznaczenia państwowe.
My, przedstawiciele polskich powiatów, miast i gmin, członków Związku Euroregion „Tatry” w Rzeczypospolitej Polskiej oraz słowackich miast i wsi – członków Stowarzyszenia Region „Tatry” w Republice Słowackiej, postanawiamy utworzyć Europejskie Ugrupowanie Współpracy Terytorialnej „Tatry” z ograniczoną odpowiedzialnością.
Uchwałę tej treści delegaci podjęli jednogłośnie, po wcześniejszej dyskusji nad projektami Konwencji i Statutu Ugrupowania, powołując tym samym do życia nowy podmiot prawa europejskiego.
Po długich negocjacjach i rozważaniu dwóch wariantów, strona słowacka zgodziła się, by statutową siedzibą ugrupowania był Nowy Targ. Przy głosowaniu nie budziło to już żadnych kontrowersji. Natomiast przy dyskusji nad Statutem pojawiły się np. wątpliwości, czy kompetencje dyrektora nie będą kolidowały z uprawnieniami Walnego Zgromadzenia i odwrotnie oraz jak ułożą się wzajemne relacje biur Euroregionu „Tatry” (który nie znika) i nowego Ugrupowania. Obawy wywołała też zasada „odpowiedzialności EWT za swoje zobowiązania niezależnie od ich charakteru”. Delegaci podejmowali uchwałę konstytuującą EUWT ze świadomością, że „ustawa jest obarczona wadą prawną, na co wskazywali legaliści”.
– Już wiemy, że to Ugrupowanie nie będzie mogło uzyskiwać środków bezpośrednio z Brukseli, choć kiedyś o tym mówiono – zaznaczał wójt Jan Smarduch.
– Ugrupowanie to narzędzie do pozyskiwania środków i przerabiania projektów – tłumaczył Antoni Niowak, dyrektor biura ET w Nowym Targu. – Gdyby złapało się za nogi realizację mikroprojektów, to jego biuro będzie większe niż Euroregionu i te etaty przejdą do EUWT. Słowacy zgodzili się na siedzibę po stronie polskiej, mając świadomość, że tu stworzyło się biuro, które już jest przygotowane do zarządzania, realizowania i rozliczania. Biuro po słowackiej stronie jednak też musi powstać, przynajmniej dla pierwszego etapu, bo Słowak nie będzie jeździł do Nowego Targu po wniosek aplikacyjny i inne dokumenty. Tak to przynajmniej wygląda z mojej perspektywy.
Tak czy owak EUWT oznacza podniesienie transgranicznej współpracy na wyższy poziom i serdecznie gratulował tego polsko-słowackim partnerom obecny na Nadzwyczajnym Kongresie Bogdan Wrzochalski – dziś szef wydziału politycznego ambasady RP w Bratysławie, z sentymentem wspominając i ludzi, i znaczące momenty z 18 euroregionalnych lat.
– Jeśli zostaniemy wpisani do rejestru jako europejskie ugrupowanie, to dowód, że jesteśmy pełnoletni i możemy działać na cała Europę – cieszył się już przewodniczący Rady ET, Bogusław Waksmundzki, przywołując pamiętne daty: sierpień 1994 r. (powstanie Euroregionu), grudzień 1998 r. (powstanie transgranicznego związku), kwiecień 2009 r. (deklaracja o tworzeniu EUWT).
– Wola współpracy była ogromna – mówił on. – Wielu osobom marzyła się wolna granica, a dziś młodzi ludzie dziwią się, że tam kiedyś były szlabany…. Współpraca musi się rozwijać i dzięki naszym wspólnym wysiłkom myślę, że tak będzie w tym transgranicznym pasie: wspólna organizacja, wspólne planowanie, organizowanie i wspólnie będziemy się cieszyć z efektów po jednej i pod drugiej stronie Tatr. A Jan Skupin i Wendelin Haber stworzyli wielkie podwaliny pod tę współpracę.
Wspomnianego primatora Kieżmarku nie mogło braknąć na Nadzwyczajnym Kongresie. Podobnie jak Olgi Marhulikovej ze słowackiego ministerstwa spraw zagranicznych i Tomasa Kasaja w imieniu Konsula Generalnego Republiki Słowackiej w Krakowie.
Statutowo EUWT „przyczyniać się będzie do rozwiązywania transgranicznych problemów społeczności lokalnych pogranicza polsko-słowackiego w różnych dziedzinach, będzie bowiem doskonałym narzędziem do realizowania projektów”. Przesądzają o tym cztery kryteria kluczowe dla transgranicznego partnerstwa, czyli: wspólne przygotowane projektu, wspólna realizacja, wspólne finansowanie oraz wspólny personel.
Jako główne źródło finansowania zadań realizowanych przez EUWT wskazywany jest Europejski Fundusz Rozwoju Regionalnego, ale będzie też możliwość realizowania projektów finansowanych z innych źródeł. Oczywiście w perspektywie 2014 – 2020.
Zadania nowoutworzonego EUWT zakreślone są szeroko, w ośmiu punktach, i obejmują przede wszystkim: wspólną ochronę zasobów naturalnych i kulturowych, wspólne zarządzanie nimi i zapobieganie zagrożeniom naturalnym oraz technologicznym; rozwój współpracy i możliwości wspólnego wykorzystywania zasobów ludzkich i infrastruktury, zwłaszcza w ochronie zdrowia, kulturze, turystyce i edukacji, dla badań i rozwijania technologii; wspieranie powiązań między obszarami miejskimi i wiejskimi; poprawę dostępu do usług i sieci transportowych, informacyjnych i komunikacyjnych, również transgranicznych systemów i urządzeń dostaw wody i energii oraz zagospodarowania odpadów.
Kolejne cele to wspieranie przedsiębiorczości, rozwoju małych i średnich przedsiębiorstw, turystyki, kultury, handlu trans granicznego; współpraca prawna i administracyjna, integracja rynków pracy, propagowanie lokalnych inicjatyw na rzecz zatrudnienia, równości szans, szkleń i integracji społecznej.
Tak szeroki zakres pozwala dostosować zadania do różnych potrzeb samorządów i angażować w nie możliwie wiele podmiotów.
Kto wie – może z pomocą EUWT spełni się nie ziszczone dotąd marzenie o szlaku rowerowym wokół Tatr? Zadanie dobre, by przetestować doskonałość narzędzia.
